Εφήμερος ήταν

Όταν ξεκίνησε το thepressproject με πήρε ο Κώστας ο Εφήμερος τηλέφωνο και μου ζήτησε να συνεργαστώ κι εγώ και να γράφω άρθρα για το σάιτ. Βλέποντας τη δουλειά του και υπακούοντας στο ένστικτό μου, είπα το ναι και συνεργάστηκα για πρώτη φορά σε σταθερή βάση με κάποιο ΜΜΕ

Μετά πήγα στην Αθήνα και τον γνώρισα από κοντά. Έμαθα την προσωπική του ιστορία, πληροφορήθηκα από πρώτο χέρι για την καθοριστική συμβολή του στην αναμετάδοση του προγράμματος της ΕΡΤ όταν την έκλεισε ο Σαμαράς, γνώρισα την σύντροφό του Γραννέτα και τους φίλους του, δέχτηκα κάποιους από αυτούς στη Βολισσό, έμαθα από τον Ελισαίο ότι το Εφήμερος δεν είναι το επίθετό του αλλά προσωνύμιο, που του το είχε δώσει ο ίδιος, λόγω των καρδιακών προβλημάτων που αντιμετώπιζε από πολύ νέος ο Κώστας.

Ο ίδιος ο Κώστας ήταν ένας παθιασμένος άνθρωπος, που γνώριζε και (μου) έλεγε ότι θα πεθάνει σύντομα και ήθελε να γευτεί όσο περισσότερες εμπειρίες μπορούσε από τη ζωή, προσωπική και κοινωνική, αφού είχε δε συμφιλιωθεί με τον προσωπικό του θάνατο, δεν λογάριαζε τίποτε πια, δεν φοβότανε τίποτε συστημικό και εφήμερο, είχε στόχο μόνον υψηλό, να φτιάξει ένα ενημερωτικό σάιτ όπως το ονειρευόταν, να φτιάξει και τον κόσμο, την κοινωνία μαζί του.

Τον Κώστα τον πίστεψα και τον στήριξα με όλες τις δυνάμεις μου επειδή ακριβώς ένιωσα ότι ένας νέος άνθρωπος που δεν λογαριάζει τον θάνατο πια και τον αναμένει έτσι ατρόμητος και ψύχραιμος, είναι ικανός να αλλάξει τον κόσμο.

Ο Κώστας με τίμησε με το παραπάνω. όχι μόνο δημοσιεύοντας τα κείμενά μου αλλά και ανθρώπινα. Πριν μερικές μέρες, όταν έγραψα εδώ την προσωπική μου ανασκόπηση, θορυβήθηκε, ένιωσε ότι ίσως δεν είμαι καλά και με πήρε τηλέφωνο αμέσως μόλις έκανα την ανάρτηση. Μου δήλωσε για μια ακόμη φορά ότι με θεωρεί έναν από τους σημαντικούς ανθρώπους που γνώρισε στη βραχεία ζωή του και με κάλεσαν εκείνος και η Γραννέτα στην Αθήνα, στο σπίτι τους για να περάσουμε μαζί μερικές μέρες για να αλλάξω παραστάσεις και αποσυμπιεστώ από τυχόν σκέψεις και ζητήματά μου, μου δήλωσε δε κατηγορηματικά ότι φέτος πια το καλοκαίρι θα έρθουν να μείνουν μαζί μου στη Βολισσό.

Δεν πρόλαβε ο Κώστας. Χτες το μεσημέρι, λίγο μετά τον σεισμό με πήρε ξανά τηλέφωνο για να δει αν είμαι καλά και επιβεβαιώσαμε για άλλη μια φορά ότι θα έρθουν να τους φιλοξενήσω μες το καλοκαίρι στη Βολισσό.

Δεν προλάβαμε φίλε Κώστα να ζήσουμε αυτή την εμπειρία

Σ’ ευχαριστώ για όλα, για την ύπαρξή σου σε αυτή τη ζωή και την κοινωνία, για την τιμή που μου έκανες να με θεωρείς άξιο λόγου και να διαδίδεις τις σκέψεις μου, για τις βάσεις που έβαλες στο να φτιάξουμε μια κοινωνία απελευθερωμένη από τον ιδιωτισμό και την διαπλοκή.

Καλό σου ταξίδι, καλή μας αντάμωση ξανά κάποτε σε άλλες κοινωνίες και κοινωνικές περιπέτειες.

Γραννέτα κουράγιο

Καμιά δικαιολογία υπάρχει για αυτό που συμβαίνει στην καρδιά της πόλης μας;

Η παραλία της Σούδας έχει γεμίσει ασφυκτικά με περισσότερες από 120 σκηνές εδώ και εβδομάδες. Στις σκηνές ζουν εκατοντάδες άνθρωποι, μανάδες με βρέφη και μωρά, έγκυες γυναίκες.

Ανάμεσα στις σκηνές εκβάλει αγωγός ο οποίος είναι ενεργός και φαίνεται να μεταφέρει ακάθαρτα λύματα στη θάλασσα.  Οι σκηνές βρίσκονται γύρω από τον αγωγό με τις κοντινότερες από αυτές σε απόσταση λίγων μέτρων.

Σε κοινή θέα στην εκβολή του αγωγού κυκλοφορούν αρουραίοι συνηθισμένοι από την ανθρώπινη παρουσία ορατοί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Παιδιά και ενήλικες κολυμπούν  καθημερινά εκεί. Ο κίνδυνος εκδήλωσης μολυσματικών ασθενειών είναι θέμα χρόνου.

Για την κατάσταση αυτή δεν μπορεί να υπάρχει καμία δικαιολογία και καμία ανοχή από τους υπηρεσιακά και πολιτικά εμπλεκόμενους. Οι ευθύνες δεν μπορούν να διαχέονται  στην γενικότερη απαράδεκτη κατάσταση.

Επιτέλους, υπάρχει ανάγκη για λογοδοσία βασικό στοιχείο  λειτουργίας του κράτους δικαίου σε μια ευνομούμενη πολιτεία.  Δεν φταίνε σε τίποτα παιδιά και ενήλικες, ξένοι και ντόπιοι να ζούνε σε τέτοιες συνθήκες.

Άμεσα πρέπει όσοι διαμένουν εκεί σε σκηνές να μετακινηθούν σε ασφαλές περιβάλλον και να σταματήσει η ανεξέλεγκτη διάθεση λυμάτων στην θάλασσα.

Το να υποχρεώνεις ανθρώπους να ζούνε σε συνθήκες που δεν τις επιλέγουν οι ίδιοι δίπλα σε λύματα και ποντίκια χωρίς να τους παρέχεις συνθήκες πρώτης υποδοχής όπως επιβάλει η νομοθεσία συνιστά εξευτελιστική και ταπεινωτική μεταχείριση και προσβάλει πρώτα από όλους την ίδια τη Χιακή κοινωνία.

Ζητάμε την κατάργηση της κοινής δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας που μόνο δεινά επέφερε στις νησιωτικές κοινωνίες και τους αιτούντες άσυλο.

Ζητάμε να μη συνεχιστεί άλλο αυτή η εξευτελιστική και ταπεινωτική μεταχείριση που υφίστανται οι πρόσφυγες και  μόνιμοι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής της Σούδας.

«ΛΑΘΡΑ;» – Επιτροπή Αλληλεγγύης στους Πρόσφυγες Χίου

www.lathra.gr

Προβλέψεις σεισμών

Πριν 20 περίπου χρόνια, γύρω στο 1997-98 είχε έρθει για μία διάλεξη στη Χίο ο τότε Πρόεδρος του ΟΑΣΠ και είπε ότι μέσα στα επόμενα 20 χρόνια περιμένουμε στην περιοχή έναν σεισμό έντασης ίδιας με εκείνον που είχε καταστρέψει το νησί το 1881.

Το 1881 έλαβε χώρα στη Χίο ο πλέον πολύνεκρος σεισμός που έχει γίνει ποτέ στον ελλαδικό χώρο, αφού είχε 6.500 θύματα. Τότε βέβαια δεν μετρούσαν ρίχτερ αλλά από την έκταση της καταστροφής, μπορούμε να προσεγγίσουμε και την ένταση του σεισμού.

Προχθές, Κυριακή, είχαν έρθει φίλοι και τρώγαμε κάτω από τον μεγάλο δρυ. Ο Μίμης λέει λοιπόν: αυτός ο καιρός είναι σεισμόκαιρος. Εννοούσε το συννεφόκαμα και η θολή ατμόσφαιρα. Δεν του έδωσε σημασία κανένας.

 

ΥΓ

Από την Πέμπτη το πρωί θα βρίσκομαι κι εγώ στο πιο όμορφο νησί της Ελλάδας, στη Λέσβο. Προσκεκλημένος σε εκδηλώσεις φιλαναγνωσίας του Δήμου Μυτιλήνης. Σπουδαία συγκυρία

 

Η λογοτεχνία κυκλοφορεί ελεύθερη στην κοινωνία

Αυτό είναι το πρώτο που λέω στους “μαθητές” των εργαστηρίων λογοτεχνικής αφήγησης, και να έχουν τα μάτια και τα αυτιά τους ανοιχτά, να ζουν συνειδητά κάθε στιγμή, για να μπορούν να προσλαμβάνουν την τέχνη, που πηγάζει από την ύπαρξη των ανθρώπων και των άλλων πλασμάτων γύρω τους, να την φιλτράρουν και να την επεξεργάζονται μέσα τους, να την συνθέτουν και να την αναλύουν, για να την παραδώσουν ύστερα ξανά, γραμμένη με λέξεις στο χαρτί, εκεί που ανήκει, στην κοινωνία των ανθρώπων.

Σήμερα με επισκέφθηκε μεταξύ κάποιων ανθρώπων και ο μαστρο Στεφανής, συνταξιούχος ταρίφας, ετών κοντά στα 90, κοτσονάτος, οδηγεί ακόμα και πίνει και τις σούμες του.

Τον έβαλα και μου λεγε ιστορίες από τη ζωή στο τιμόνι και όχι μόνο, καθόμουν και τον άκουγα με προσήλωση όπως συνηθίζω να κάνω με τους ανθρώπους, ιδίως όσους έχουν έμφυτη την τέχνη του λόγου μέσα τους. Μια φορά είπα σε μια συνέντευξη στην Καθημερινή ότι γύρω μας υπάρχουν άπειροι λογοτέχνες που δεν θα γίνουν ποτέ συγγραφείς, και όταν δημοσιεύτηκε η συνέντευξη είδα να έχει τίτλο ότι γύρω μας υπάρχουν άπειροι συγγραφείς. Άνθρωποι που δεν ακούν και δεν δίνουν σημασία στον λόγο του άλλου, δεν πρόκειται ποτέ ούτε να απολαύσουν, ούτε να δημιουργήσουν λογοτεχνία. Τέλος πάντων. Μου λέει λοιπόν σε μια στιγμή ο μαστρο Στεφανής και ρίγησα το εξής: όσο χρονών είμαι ρε Γιαννάκη, το μόνο παράπονο που έχω από τη ζωή, ξέρεις πιο είναι; Και πριν προλάβω να τον ρωτήσω ποιο, μου απαντάει αμέσως μόνος του: Που δεν προλαβαίνω να διαβάσω τα γράμματα στην τηλεόραση. Τα βγάζει πολύ γρήγορα. Εγώ βλέπω τον καιρό για τους αγρότες, και μετά βάζει κάτι Γάλλους που μπολιάζουνε τα κλήματα, έχουνε μεγάλο πάθος με τα κλήματα οι Γάλλοι, αλλά δεν προλαβαίνω να διαβάσω τα γράμματα. Και κάνω το εξής: Πιάνω την πρώτη λέξη και μετά, μέχρι να αλλάξει, πάω και αρπάζω την τελευταία και πολεμώ ύστερα να βγάλω μοναχός μου το νόημα, αλλά δε μπορώ πάντα.

Μεγάλη συγκίνηση ο μαστρο Στεφανής. Η παραγωγή τέχνης του λόγου, καθώς και η ικανότητα πρόσληψή της είναι “ποσά” ανάλογα με την ψυχή του ανθρώπου.

Ήλιος με δόντια: Κριτική από NO14ME

Πέρασαν έξι χρόνια από τότε που διάβασα για πρώτη -και τελευταία- φορά κάποιο βιβλίο του πολυγραφότατου Χιώτη συγγραφέα Γιάννη Μακριδάκη, με τίτλο Λαγού Μαλλί. Αν και η αναγνωστική ανάμνηση έχει υποχωρήσει, φαντάζομαι πως το συναίσθημα εκείνης της ανάγνωσης δεν μου δημιούργησε την ανάγκη για επιστροφή. Πρόσφατα μου έκαναν δώρο το Ήλιος με δόντια. Το δώρο συνοδεύτηκε με ιδιαιτέρως κολακευτικά σχόλια. Υποσχέθηκα να το διαβάσω άμεσα, υπόσχεση που δεν ήμουν σίγουρος πως θα τηρήσω. Ένα μεγάλης διάρκειας ταξίδι με τρένο όμως στάθηκε η αφορμή. Και το ταξίδι μίκρυνε. Και η νύχτα που ακολούθησε, παρά την κόπωση της ημέρας που προηγήθηκε, με βρήκε να αντιστέκομαι στις Σειρήνες του Ύπνου, με σκοπό να φτάσω μέχρι το τέλος. Αυτή η αναγνωστική εμπειρία ναι, σίγουρα θα με οδηγήσει στο άμεσο μέλλον στην επιστροφή σε κάτι δικό του.

Ναι. Εγώ είμ’ αυτός. Ο Κωσταντής με τ’ όνομα, που δούλευα κάλφας στο μηχανουργείο του μαστρο-Μιμάκη στη Φτωχιά Προκυμαία, άκρη άκρη στο λιμάνι της Χώρας, εκεί όπου αράζουνε τα βαπόρια. Μπορείς να με φωνάζεις και Ιδιώνυμον. Ακούω και σ’ αυτό ακόμα, δεν το ξέχασα. Μην κοιτάς που τώρα, εν έτει 1969, με λένε Κωνσταντίνο, αφράτεψα και είμαι μες στα μαύρα, ας όψονται εκείνες οι μαύρες μέρες, οι άραχνες.

Χίος, γερμανική κατοχή. Ο Κωσταντής, θύμα σχολιασμών και πειραγμάτων, θα βρει καταφύγιο σε μια νέα οικογένεια, θα τον πάρει στο σπίτι του ο μαστρο-Μιμάκης και θα τον κάνει βοηθό του στο μηχανουργείο. Σχολιασμοί και πειράγματα είναι χαρακτηρισμοί ελάχιστοι για να αποτυπώσουν την κόλαση που ζούσε, ήδη από την προεφηβική του ηλικία, ο Κωσταντής. Έμαθε, όμως, να αδιαφορεί, να ζει μονάχος, να ακούει το σώμα του, να ερωτευτεί. Όλα έβαιναν καλώς, έστω και σχετικά, μέχρι εκείνη την αποφράδα μέρα. Τώρα, χρόνια μετά, επιχειρεί να πιάσει το νήμα της αφήγησης από την αρχή, μήπως και καταφέρει να φτάσει μέχρι εκείνη την ημέρα, ημέρα την οποία η μνήμη έχει κρύψει βαθιά σε μια αντίδραση επιβίωσης. Τι συνέβη εκείνη την ημέρα;Το κυρίαρχο γνώρισμα της γραφής του Μακριδάκη είναι η άψογη αποτύπωση του προφορικού λόγου, η μεταφορά του στο χαρτί, η διατήρηση της ορμής του, η ντοπιολαλιά που δεν ξενίζει στιγμή, και μιλάει κατ’ ευθείαν στην καρδιά ακόμα και του μη εξοικειωμένου με την τοπική διάλεκτο αναγνώστη. Η πυρετώδης προσπάθεια του Κωσταντή να ανασυνθέσει την ιστορία του, να φτάσει μέχρι το τέλος, ο αγώνας του, να μη χαθεί στον λαβύρινθο των παρεκβάσεων και των λεπτομερειών, να επιβληθεί στον πόνο που του δημιουργεί η ανάμνηση.

Η προφορικότητα όμως, όσο ζωντανή και αν είναι, όση δύναμη και αν διαθέτει, δεν αρκεί για να μετατραπεί σε μυθιστόρημα. Χρειάζεται μαστοριά στη δομή και στο στήσιμο. Και ο Μακριδάκης τη διαθέτει. Με ευρήματα λειτουργικά, με μια ανατροπή καίρια και με ένα φινάλε ανάλογο της ιστορίας. Επιτυγχάνει να δέσει το μυθιστόρημά του με συνδέσεις που αντέχουν, να το θέσει πάνω σε στέρεες βάσεις, να μεταφέρει την ιστορία του Κωσταντή να συναντήσει την ιστορία του νησιού, να εντάξει στο προσωπικό το πανανθρώπινο, να αναφερθεί σε εχθρούς και σωτήρες, σε ντόπιους και ξένους, και να καταστήσει τα όρια μεταξύ τους δυσδιάκριτα, έτσι που τελικά να μην ξέρει κανείς ποιος είναι σύμμαχος και ποιος εχθρός, ποιος ντόπιος και ποιος ξένος, να σπάσει έτσι τα στερεότυπα της εθνικής ενότητας και της απόλυτης ανάγνωσης της Ιστορίας.

Εκδόσεις Βιβλιοπωλείο της Εστίας

Διακοπές με πολιτικό περιεχόμενο

Όταν πάρεις το βαπόρι και φύγεις από τη Χίο, νομίζεις ότι άλλαξες πλανήτη. Εδώ, στο νησί, το κύριο θέμα της ζωής μας είναι το προσφυγικό. Πόσοι ήρθαν, πόσοι φεύγουν, πού θα κατασκευαστεί η φυλακή, τι λένε οι αιρετοί και ο δεσπότης, τι κάνουν οι ακροδεξιοί και τι φρασεολογία χρησιμοποίησε η επιτροπή αγώνα, τι θα γίνει τώρα που φεύγουν οι ΜΚΟ, τι κάνουν οι αλληλέγγυοι και οι πρόσφυγες και μετανάστες μέσα στη Σούδα και στη ΒΙΑΛ. Όλη μέρα αυτά μας απασχολούν, την ίδια ώρα που στην άλλη Ελλάδα η ζωή υπό επιτροπεία των δανειστών κουτσά – στραβά συνεχίζεται και το καλοκαίρι φέρνει όσο να ‘ναι μια πιο ανάλαφρη αίσθηση.

Στη Χίο η κατάσταση των προσφύγων – μεταναστών είναι τραγική αφού κοιμούνται πια στο ύπαιθρο, έξω από τον καταυλισμό της Σούδας και της ΒΙΑΛ, λόγω υπερπληθυσμού και αδυναμίας των χώρων φιλοξενίας να τους χωρέσουν όλους.

Η Συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας όρισε το νησί της Χίου ως πλωτή φυλακή προσφύγων και μεταναστών, ως φυσικό ανάχωμα στην πορεία τους για την Ευρώπη, όρισε και εμάς, τους κατοίκους του νησιού ως υποψήφιους κανίβαλους ή αμνούς στο θυσιαστήριο, αφού αφεθήκαμε μόνοι να υποστούμε τις συνέπειες αυτής της Συμφωνίας και όλοι μαζί βράζουμε στο ζουμί μας, με μόνη συμμετοχή του κράτους την κατασταλτική με την παρουσία των ΜΑΤ και της ΦΡΟΝΤΕΞ.

Η Χίος αποτελεί πλέον γκρίζα ζώνη στο Αιγαίο, αφού έχει αποκτήσει εσωτερικά σύνορα με την Ευρώπη και την υπόλοιπη Ελλάδα, από τα οποία για να βγει κάποιος πρέπει να ελεγχθεί η ταυτότητά του και να διαπιστωθεί Ευρωπαίος πολίτης.

Όλη αυτή η κατάσταση και φυσικά η μεγέθυνση και διάδοση από τα ΜΜΕ διαφόρων κατά καιρούς περιστατικών, αλλά και των εικόνων της προσφυγιάς είχε ως αποτέλεσμα την στοχοποίηση του νησιού από το διεθνές σύστημα διακίνησης τουριστών και την πλήρη απομόνωσή του. Η διακίνηση τουριστών και η διακίνηση προσφύγων – μεταναστών είναι συμφέροντα αντικρουόμενα όπως φάνηκε. Έτσι, την ώρα που όπως λέγεται, η Ελλάδα δέχεται φέτος εκατομμύρια τουριστών και δεν υπάρχει δωμάτιο κενό πουθενά, στη Χίο ούτε ένα αεροπλάνο από εκείνα τα λιγοστά που ερχόντουσαν ως πρόσφατα από την Ευρώπη δεν προσγειώνεται, ούτε καν οι άνθρωποι που έκαναν επί χρόνια μόνιμα τις διακοπές τους στο νησί δεν μπορούν πια να έρθουν. Μόνον οι Τούρκοι που αποβιβάζονται τα σαββατοκύριακα από την απέναντι ακτή δίνουν κάποια ζωή στην τοπική αγορά και στις μικρές επιχειρήσεις του τουρισμού. Δεν επαρκούν όμως, ούτε οικονομικά ούτε, κυρίως, πολιτικά.

Το νησί έχει ανάγκη από ανθρώπους, που θα έρθουν συνειδητά να κάνουν τις διακοπές τους εδώ και εκτός του ότι θα στηρίξουν οικονομικά την κοινωνία του νησιού, θα δηλώσουν με την παρουσία τους την αλληλεγγύη τους προς τον τοπικό και προσφυγικό πληθυσμό, αλλά και την αντίθεσή τους προς την άθλια συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας που εγκλωβίζει τους ανθρώπους, καθιστά το νησί φυλακή και το απομονώνει από την υπόλοιπη Ελλάδα και την Ευρώπη..

Όσοι έχετε την οικονομική δυνατότητα να κάνετε λίγες μέρες διακοπές φέτος και θέλετε να δείτε ένα υπέροχο νησί, να στηρίξετε την κοινωνία του και να δηλώσετε την αλληλεγγύη και συμπαράστασή σας στους πρόσφυγες και στους ντόπιους, ελάτε λοιπόν στη Χίο.

Όσοι φτάσετε δε και στο πιο απομονωμένο τμήμα της, στη Βολισσό, εδώ που δεν ζουν ούτε πρόσφυγες ούτε ντόπιοι καλά – καλά, και είναι οι παραλίες άδειες, ακόμα και τον Αύγουστο, περάστε και από τον φυσικό αγρό που ζω, στον Ροδώνα, να γνωριστούμε. Αν χρειαστείτε καμιά βοήθεια στην ανεύρεση καβάντζας για κατασκήνωση ή δωματίων ή παραδοσιακών σπιτιών στην περιοχή της Βολισσού, ευχαρίστως θα σας δώσω πληροφορίες (akridaki@gmail.com)

Όλα για καλό: Το βιβλίο της εβδομάδας στον Αθήνα 9.84

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Ακούστε το ηχητικό του σταθμού:

Ολα για καλό-Γιάννης Μακριδάκης

Όλα για καλό του Γιάννη Μακριδάκη

Πολυπρισματικό μυθιστόρημα που διαδραματίζεται σε ένα νησί του ανατολικού Αιγαίου το 2015, με κεντρικό πρόσωπο και σημείο αναφοράς  το Μιχάλη, του οποίου ο παράξενος θάνατος,  που αποκαλύπτεται στην πρώτη φράση του βιβλίου, αναστατώνει  τη ζωή του αφηγητή Δημοσθένη.

Οι βίοι όσων σχετίστηκαν με τον Μιχάλη θα διασταυρωθούν και θα ξαναζωντανέψουν μέσα από αφηγήσεις,  κιτρινισμένες επιστολές και έντυπα, καθώς λησμονημένα γεγονότα και οικογενειακά μυστικά θα βγαίνουν στην επιφάνεια.

Σύγχρονες περιπέτειες μετανάστευσης αλλά και μνήμες προσφυγιάς ξεδιπλώνονται παράλληλα, μέσα από  αντίστροφες πορείες εκπατρισμού. Το εγκαταλειμμένο άσυλο λεπρών, που μετατρέπεται σε χώρο φιλοξενίας προσφύγων,  ο αναχωρητισμός ως προσωπική ανάγκη, ως κοινωνική επιταγή και ως πολιτική απόφαση.  η βουβή αντιπαλότητα ανάμεσα στις καθιερωμένες παραδόσεις, οι ατομικές επιθυμίες και το συλλογικό ασυνείδητο- συνθέτουν τον άξονα της ιστορίας.

Ο Γιάννης Μακριδάκης, που ζει στη Χίο καλλιεργώντας τη γη, μας προσφέρει ένα ακόμη μυθιστόρημα γεμάτο ευαισθησία, αλλά και απρόσμενες ανατροπές, που δεν σταματούν μέχρι την τελευταία σελίδα.

Από τις εκδόσεις  Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Πηγή

Μεγάλη μπουκιά

Με το κλείσιμο του μεγάλου αυτού κύκλου επιχειρώ μια μικρή ανασκόπηση:

Το 1997 άρχισα να ηχογραφώ ανθρώπινες ιστορίες, να εξερευνώ τη φύση και να μελετώ την ιστορική πορεία της Χίου για να εκδίδω το περιοδικό Πελινναίο. Μέσα από αυτές τις εργασίες προέκυψαν εκτός από τα 56 τεύχη του περιοδικού, και τα βιβλία Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι, καθώς και το 10.516 μέρες Ιστορία της νεοελληνικής Χίου 1912-1940.

Κατόπιν ήρθε η λογοτεχνία, επηρεασμένη κι αυτή απόλυτα από τις έρευνες και την συναναστροφή μου με τους ανθρώπους

1. Ανάμισης ντενεκές, το αυθόρμητο. Η ιστορία του θρυλικού Γιώργη Πέτικα, περιπέτειες του οποίου είχα διαβάσει στις εφημερίδες της εποχής 1915-20 κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου για την συγγραφή του 10.516 μέρες. Η παρουσία του ονόματός του στο σήμερα ήταν όμως αυτή που με έκανε να ψάξω την περίπτωσή του και να γράψω το βιβλίο. Με συνάρπασε το γεγονός ότι “το όνομά του ακόμα στέκει”, όπως πολύ όμορφα και με αληθινή έκπληξη στα μάτια με είχε ρωτήσει η υπεραιωνόβια κυρά Βασιλικώ, όταν πήγα να τη βρω και να την ρωτήσω για λόγου του. Άρχισα λοιπόν να μελετώ και να γράφω ένα βιβλίο για το πώς ένας άνθρωπος γίνεται θρύλος στο στόμα του λαού και το πώς αυτός ο θρύλος μεταφέρεται από στόμα σε στόμα και από γενιά σε γενιά μέσα στον αιώνα. Δύο όψεων η ιστορία που έγραψα. Η πρώτη μυθοπλασία, με ήρωα τον Πέτικα και η δεύτερη διήγηση, με ήρωα τον ερευνητή-εμένα, που ανασκαλεύει τα ίχνη του ήρωά του 100 χρόνια μετά. Το πρώτο μου λογοτεχνικό έργο, το οποίο απέστειλα χειρόγραφο σε 4 εκδοτικούς οίκους των Αθηνών, οι 3 το απέρριψαν και η Εστία το εκτίμησε και το εξέδωσε. Από τότε άρχισε η γνωστή πορεία στην πεζογραφία.

2. Η δεξιά τσέπη του ράσου, το τρυφερό. Αυτό ήταν το πρώτο μου βιβλίο, το οποίο δεν βγήκε μόνο του. Δεν βγήκε δηλαδή μέσα από μια ήδη αρχηνισμένη εργασία, στην οποία προέβαινα από έμφυτη περιέργεια, και μόνο για να ικανοποιήσω κάποια ανάγκη μου προσωπική, χωρίς να έχω σκοπό την κατάληξη σε κάποιο βιβλίο, όπως έκανα ως τότε, αφού τα 3 πρώτα βιβλία μου είχαν βγει ως αποτέλεσμα των ερευνών μου και όχι ως αυτοσκοπός. Η δεξιά τσέπη ήταν ένα στοίχημα. Επειδή διαπίστωσα ότι άρεσε σε πολλούς ανθρώπους ο Ανάμισης ντενεκές και ότι με ένα λογοτεχνικό έργο είχα περισσότερες αναγνωστικές αποκρίσεις από όσες είχα όλη την έως τότε 10ετία που έγραφα άρθρα και ιστορικά τεκμήρια, αλλά κυρίως επειδή διαπίστωσα ότι περνάω πολύ πιο όμορφα γράφοντας ιστορίες παρά οτιδήποτε άλλο, είπα μέσα μου ότι θέλω να δω αν είμαι ικανός να σκαρφιστώ και να γράψω μια ιστορία από την αρχή ως το τέλος, χωρίς να έχω πηγές και ιστορικά συμβάντα, παρά μόνο ένα μοναστήρι στον νου και στην ψυχή μου και το συμβάν του θανάτου του Αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου, που πέθανε εκείνες τις μέρες και μου γέννησε στο μυαλό την πρώτη φράση του βιβλίου: “Την νύχτα που πέθανε ο αρχιεπίσκοπος, γέννησε η Σίσσυ”. Μόλις έκατσα να σημειώσω αυτή την πρώτη φράση, βγήκε χειμαρρωδώς σε 21 μέρες όλη η ιστορία από μέσα μου. Σαν κλωσσού που κάθεται 21 μέρες στα αυγά της για να βγάλει τη νέα ζωή, έτσι κι εγώ δεν σηκωνόμουν παρά μόνο για φαγητό και ύπνο. Κάπως έτσι  βγήκε η ιστορία του Βικέντιου και της σκυλίτσας του, το πιο πολυδιαβασμένο βιβλίο μου μέχρι τώρα, το δεύτερο λογοτεχνικό έργο, το σπουδαιότερο για κάθε συγγραφέα νομίζω. “Η δεξιά τσέπη” παίζει με δίπολα. Τον έσω και τον έξω μας κόσμο, την ψυχή, την καλλιέργεια και το φαίνεσθαι, το σημαντικό και το ασήμαντο, το άδολο και το κραυγαλέο, το κοσμικό και το μοναχικό, το προσωπικό και το συλλογικό, το πένθος και την ελπίδα.

3. Ήλιος με δόντια, το προσωπικό. Πρωτοπρόσωπη αφήγηση, ήρωας απολύτως φανταστικός, δίχως ουδεμία δόση πραγματικής ύπαρξης. Ένα βιβλίο που προέκυψε άμεσα από το 10.516 μέρες. Ο Κωσταντής, ένας άνθρωπος περιθωριακός της εποχής του μεσοπολέμου αφηγείται την προσωπική του ιστορία παράλληλα με την ιστορία του τόπου του. Το βιβλίο αναδεικνύει πώς η κοινωνία μπορεί να τρελάνει έναν “διαφορετικό” άνθρωπο και έχει ως αφορμή το ιστορικό γεγονός του βομβαρδισμού του πλοίου Wiril του ερυθρού σταυρού στο λιμάνι της Χίου στις 7 Φεβρουαρίου 1944. Λόγω τού  γεγονότος ότι ποτέ μέχρι τώρα δεν δόθηκε ουδεμία επίσημη εξήγηση για το πώς έγινε το τραγικό αυτό δυστύχημα, που κόστισε της ζωή σε πολλούς ανθρώπους άμαχους, ένιωσα την ανάγκη να φτιάξω έναν ήρωα, ο οποίος θα αναλαμβάνει όλη την ευθύνη για τον βομβαρδισμό και κατόπιν όμως θα αποδεικνύεται ο πραγματικός λόγος, ο οποίος μόνο μέσα από την λογοτεχνική προσέγγιση της Ιστορίας θα μπορούσε να ανακαλυφθεί και να καταγραφεί.

4. Η άλωση της Κωσταντίας, το ευχάριστο διάλειμμα. Την Κωσταντία την έγραψα για να κάνω διάλειμμα από όλα αυτά τα κουραστικά βιβλία που είχα γράψει ως τότε. Πήγα για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα στην Κωνσταντινούπολη και μίλησα με Ρωμιούς, Ρωμιές και Τούρκους. Όταν επέστρεψα στο νησί είχα καταλάβει ότι το μεγαλύτερο ζήτημα που απασχολούσε και άγχωνε τους Ρωμιούς της Πόλης ήταν να μην παντρευτεί το παιδί τους τούρκο ή τούρκισσα, οπότε μου βγήκε αβίαστα από μέσα μου η Κωσταντία, που είναι και το μοναδικό βιβλίο, του οποίου ο τίτλος δεν αποτελεί φράση της ιστορίας του, αλλά ταιριαστό με την περίπτωση λογοπαίγνιο. Ο τρόπος δόμησης της ιστορίας είναι η αφήγηση της αφήγσης της αφήγησης, αφού ο παντογνώστης αφηγητής αφηγείται την ιστορία που αφηγείται ο γαμπρός της στην Κωσταντία, την ώρα που εκείνη την διαβάζει στο γράμμα και την αφηγείται στην φίλη της, κάνοντας παράλληλα και σχόλια επ’ αυτής. Ένα σκερτσόζικο, παιχνιδιάρικο βιβλίο, που έφερε μια παιχνιδιάρικη ανατροπή της τελευταίας σελίδας.

5. Λαγού μαλλί, η αξιοπρέπεια. Τη νουβέλα αυτή την εμπνεύστηκα από το πλάνο που δείχνει τον ΓΑΠ να στέκει εκεί στο λιμάνι στο Καστελόριζο, να μας βάζει στο ΔΝΤ και να περνά ένα καϊκι πράσινο από πίσω του. Την έγραψα τότε, το 2010 τον Μάη, ό,τι που μπαίναμε στην λεγόμενη οικονομική κρίση και στην διαρκή επιτροπεία, δεν είχαμε καταλάβει ακόμη καλά – καλά τι μας γίνεται, αλλά το βιβλίο μιλάει προφητικά για την αξιοπρέπεια, για την πιο σημαντική μας απώλεια ως άνθρωποι, ως πολίτες και ως κράτος αυτή την ιστορική περίοδο που διανύουμε. Το βιβλίο παρουσιάζει τον καπτά Σίμο τον ψαρά, έναν σπάνιο άνθρωπο, από αυτούς τους λιγοστούς πλέον, που θεωρούν ως αποστολή την ζωή τους, ο οποίος πεθαίνει μες στο καϊκι του και στέκει αξιοπρεπής μέχρι την τελευταία του ώρα, παρά τις οικονομικές και άλλες δυσκολίες της νέας εποχής.

6-7. Το ζουμί του πετεινού και Του Θεού το μάτι, οι δυο νουβέλες της κρίσης. Η πρώτη με ήρωα τον Παναγή που ζούσε καταγής, παρουσιάζει μια πρόταση ζωής στην φύση σαν αντίδοτο στην κρίση και η δεύτερη με ήρωα τον Θόδωρο τον Πεπόνα που λέει την προσωπική του ιστορία στο σκιάχτρο καθώς το κατασκευάζει, παρουσιάζει τον νεοέλληνα και την ιστορική πορεία της προσωπικής και συλλογικής κατάντιας του.

8. Αντί Στεφάνου, η κορωνίδα. Η απόλυτη σύνδεση της φιλοσοφίας μου ως φυσικός άνθρωπος με την λογοτεχνία. Γλώσσα ειρωνικά επίσημη, ήρωας νεκροθάφτης, κηδεία της μάνας, της υπέρτατης ιδέας, αφόδευση στον τάφο της επί του κήπου που φύτεψε πάνω της ο υιός της. Ο Στέφανος είναι άλλης εποχής άνθρωπος, μετακαταναλωτικής, και στο μικρό νησί του προκαλεί την έκπληξη, το μένος και την κατακραυγή των συγκατοίκων του. Μια ιστορία για τον κύκλο της ζωής στο Χάος του Οικοσυστήματος και τον ρόλο του σαρκίου μας σαν σημείο αυτού του κύκλου.

9. Η πρώτη φλέβα, η επαναφορά στα εγκόσμια. Μετά τον Στέφανο και την απογείωση σε άλλον πλανήτη από τον σύγχρονο της καταναλωτικής πραγματικότητάς μας, προσγειώνομαι ξανά απότομα στα ανθρώπινα πάθη. Σαν να ένιωσα ότι ξέφυγα από τους ανθρώπους με την προηγούμενη νουβέλα και ζωή, και επιχειρώ να τους ξανασυναντήσω βουτώντας στα πιο ταπεινά και πρωταρχικά τους ένστικτα. Μια πόρνη και ένας ναυτικός που πηγαίνει με πόρνες στα λιμάνια του κόσμου, αφηγούνται εναλλάξ την ιστορία των βίων τους, που δεν συναντιούνται στους συνήθεις τόπους και με τον αναμενόμενο τρόπο, παρά μόνον μεταφυσικά, στα μικράτα τους. Η μοναξιά των στερνών χρόνων μετά από μια ζωή γεμάτη εμπειρίες, ανθρώπους και πάθη, αποτελεί τον ανθρώπινο φόβο που πραγματεύομαι τελικά στην ιστορία αυτή, ίσως για να τον πατάξω, ίσως για να τον ξορκίσω.

10. Όλα για καλό, το κοινό πολυπρισματικό μυθιστόρημα. Μια ιστορία μέσα στην οποία ενέπλεξα ό,τι μου είχε μείνει αχρησιμοποίητο από μια 20ετία γεμάτη έρευνα, συνεντεύξεις και εμπειρίες ζωής. Πλεγμένες ζωές ανθρώπων, σύγχρονο προσφυγικό, ιστορία προσφυγιάς και ασθένειας, εγκαταλειμμένο άσυλο λεπρών, κοινοτισμός, πολιτική στάση ζωής, ανθρώπινες προσωπικές ιστορίες, αναχωρητισμός, παραδόσεις κοινωνικές, όλα μαζί μπλέκουν τον μύθο του βιβλίου, που έχει πολλά κέντρα βάρους και είναι γραμμένο για πρώτη φορά με τρόπο εντελώς κοινό, λόγω που ήθελα να το γράψω ακριβώς έτσι, στρωτά και νεοελληνικά, όπως γράφεται συνήθως η σύγχρονη πεζογραφία, διότι δεν είχα κανένα άλλο βιβλίο γραμμένο με αυτό τον τρόπο νομίζω.

Όλα για καλό λοιπόν για το τέλος. Αν δεν είναι για καλό, δεν είναι το τέλος.

Καλά να στε όλες και όλοι, σας ευχαριστώ για την τιμή που κάνατε στο πρόσωπό μου και στο έργο μου όλα αυτά τα χρόνια και ακόμη. Όταν και αν υπάρξει λόγος, θα ξανασυναντηθούμε λογοτεχνικά. Μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλη κουβέντα μη λες.

 

 

 

Λογοτεχνικό εργαστήρι Ομηρείου ΠΚΔ Χίου

Στις 14 Ιουνίου και ώρα 19.30 θα παρουσιάσουμε τη δουλειά μας

Λογοτεχνικά εργαστήρια εντός καλοκαιριού στη Βολισσό δεν θα οργανωθούν τελικά φέτος, λόγω αδυναμίας προσωπικής να συναναστραφώ σε καθημερινή βάση και με πρόγραμμα με τόσο πολύ κόσμο.

Όποιοι όποιες έρθετε διακοπές κατά δω, στείλτε ένα μέηλ να συναντηθούμε κάποια στιγμή.