Σαραντάκος για το “Όλα για καλό”

Όλα για καλό του Γιάννη Μακριδάκη

Ο τίτλος εσκεμμένα δεν έχει σημεία στίξης κι έτσι ίσως διαβάζεται με περισσότερους από έναν τρόπους, αλλά η συνοδευτική εικόνα μάλλον ξεκαθαρίζει τον σκοπό του άρθρου: θα μιλήσω για το καινούργιο βιβλίο του αγαπημένου μου συγγραφέα Γιάννη Μακριδάκη, το «Όλα για καλό», που κυκλοφόρησε πριν από δυο μήνες από τις εκδόσεις «Εστία».

Το ότι ο Μακριδάκης είναι αγαπημένος μου συγγραφέας φρόντισα να το επισημάνω αποξαρχής -άρα, δεν είναι «αμερόληπτη» και «αντικειμενική» η παρουσίαση που θα κάνω. Από τότε που τον ανακάλυψα, έχω διαβάσει όλα του τα βιβλία και αδημονώ για κάθε καινούργιο -και δύο από αυτά τα έχω παρουσιάσει εκτενώς εδώ, το «Αντί Στεφάνου» πρόπερσι και το «Του Θεού το μάτι» το 2013.

Γεννημένος στη Χίο το 1971, ο Μακριδάκης ζει στο χτήμα του στη Βολισσό, όπου ασχολείται με τη φυσική καλλιέργεια, τις αρχές της οποίας παρουσίασε με λογοτεχνικό τρόπο στο Αντί Στεφάνου. Σε προηγούμενες νουβέλες του υπήρχαν αναφορές σε μεγάλα γεγονότα της εκάστοτε πολιτικής επικαιρότητας: στη «Δεξιά τσέπη του ράσου» είναι ο θάνατος του αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου, στο «Λαγού μαλλί» το διάγγελμα του Καστελλόριζου, στο «Ζουμί του πετεινού» οι επισκέψεις της τρόικας και στο «Στου Θεού το μάτι» οι εκλογές του 2012. Στη συνέχεια ο Μακριδάκης έδωσε δυο βιβλία χωρίς τέτοιες αναφορές («Αντί στεφάνου» και «Η πρώτη φλέβα») και τώρα επανέρχεται στο προηγούμενο σχήμα αλλά με ουσιαστικές διαφορές.

Καταρχάς, το «Όλα για καλό» δεν είναι νουβέλα αλλά μυθιστόρημα -όχι μόνο εξαιτίας της έκτασης (230 σελίδες αντί για 100-110) αλλά και με βάση την πλοκή. Έπειτα, ενώ στις προηγούμενες νουβέλες η εξωτερική πολιτική επικαιρότητα αποτελούσε απλώς το κάδρο, εδώ παίρνει κεντρική θέση και καθορίζει την πλοκή. Και η επικαιρότητα αυτή, όπως υποδηλώνει και το εξώφυλλο, δεν είναι άλλη από την προσφυγική κρίση, τις μαζικές αφίξεις προσφύγων σε κάποιο νησί του Αιγαίου πάνω σε καρυδότσουφλα της συμφοράς. Ο τόπος δεν δηλώνεται με σαφήνεια, αλλά είναι η Χίος. Ο χρόνος δηλώνεται, 11 με 15 του Δεκέμβρη -του 2015 συμπεραίνουμε. Υπάρχουν βέβαια και οι αφηγήσεις των ηρώων, που μας πηγαίνουν μερικούς μήνες ή και πολλά χρόνια πίσω.

 

Ο αφηγητής, ο Δημοσθένης, είναι ένας από τους αλληλέγγυους που έχουν αφιερωθεί ολόψυχα στη διάσωση και την περίθαλψη των προσφύγων, μαζί με μιαν ελληνογερμανίδα, την Κατρίν, που άφησε την καλοπληρωμένη θέση της στο Βερολίνο για να αναζητήσει τις ρίζες της Ελληνίδας μητέρας της στο νησί. Τους συμπαραστέκεται ένας απόμαχος θαλασσόλυκος, ο καπτα Φώταρος, κι η γυναίκα του η Καλή, όνομα και πράμα -δικό της σύνθημα είναι το «Όλα για καλό» του τίτλου- η παλαίμαχη μαμή του χωριού και κάμποσοι άλλοι νεότεροι. Δεν είναι όλο το χωριό αλληλέγγυοι, υπάρχουν και αντίθετοι, από τον παπα-Σίωρο (Ισίδωρος πρέπει να είναι αυτό) που πετάει χρυσαβγίτικες κορόνες στο κήρυγμα ίσαμε τα κοράκια που κουρσεύουν τις σαπιόβαρκες των προσφύγων, αλλά αυτοί μένουν στο περιθώριο.

Όταν μια νύχτα η θάλασσα ξεβράζει έναν πνιγμένο πρόσφυγα φορτωμένον με δολάρια, οι αλληλέγγυοι αποφασίζουν να κρατήσουν τα χρήματα και με αυτά μετατρέπουν το σπιτάλι, το παλιό λεπροκομείο του νησιού, σε χώρο υποδοχής των προσφύγων, ενώ όσα περίσσεψαν τελικά τα χαρίζουν στο νεογέννητο προσφυγάκι που γεννήθηκε στο σπιτάλι λίγες μέρες νωρίτερα.

Υπάρχει ακόμα ένας απών πρωταγωνιστής, ο Μιχάλης, ξέπαπας, που ο θάνατός του αναγγέλλεται στην πρώτη σελίδα του βιβλίου αλλά που είναι πανταχού παρών συνεχώς, αφού ο ένας μετά τον άλλον οι ήρωες αφηγούνται την τρικυμισμένη ζωή του, κι αφού το ξόδι του γίνεται αφορμή να αποκαλυφθούν μυστικά καταλυτικά, που βέβαια δεν θα τα φανερώσω εδώ.

Το μυθιστόρημα του Μακριδάκη το διάβασα σχεδόν «μονογούργουρα» (λέξη του βιβλίου -αν και υπερβάλλω: χρειάστηκα δυο καθισιές), το χάρηκα πολύ και το συνιστώ ένθερμα. Είναι γραμμένο με μεγάλη μαστοριά, με ανθρωπιά και με πολλή αγάπη. Και βέβαια, επειδή ο Μακριδάκης το συνηθίζει να χρησιμοποιεί και λέξεις της ντοπιολαλιάς του, την ώρα που το διάβαζα είχα το μολυβάκι μου και σημείωνα λέξεις και φράσεις που τις έβρισκα ενδιαφέρουσες, διότι ως γνωστόν εμείς εδώ λεξιλογούμε.

Αλλά δεν λεξιλογούμε μόνο εμείς. Όπως διαβάζω στο ιστολόγιο του Μακριδάκη, ένας αναγνώστης τού έστειλε μέιλ στο οποίο απαριθμεί καμιά εικοσαριά «άγνωστες» λέξεις. Ο Γιάννης Μακριδάκης έδωσε τις εξηγήσεις, αλλά (και εδώ έχει ενδιαφέρον) πρόσθεσε επίσης ότι «Σκεφτείτε ότι ήμουν και βέβαιος πως αυτό το βιβλίο το έχω γράψει σε σύγχρονη στρωτή νεοελληνική και δεν θα υπάρχει απορία καμία

Όπως πολλές φορές έχουμε επισημάνει, συχνά συμβαίνει κάποιες λέξεις της μητρικής μας διαλέκτου να τις θεωρούμε τόσο οικείες που να μην συνειδητοποιούμε πως δεν ανήκουν στην κοινή νεοελληνική. Πιστεύω ότι αρκετές από τις λέξεις που ήταν άγνωστες στον φίλο αναγνώστη θα είναι άγνωστες και στους περισσότερους αναγνώστες του σημερινού άρθρου.

Όμως, ο Μακριδάκης έγραψε και κάτι άλλο στην απάντησή του: Ειδοποιήστε τον Σαραντάκο να επέμβει όπου έχω λάθος ή δεν είμαι σαφής!

Οπότε, επεμβαίνω -όχι επειδή βρήκα λάθη στον Μακριδάκη αλλά για να συμπληρώσω τον κατάλογο των λέξεων με μερικές ακόμα που νομίζω πως αξίζουν σχολιασμό. Παραθέτω λέξεις και φράσεις από το βιβλίο «Όλα για καλό». Με [ΓΜ] σημειώνω όσες εξηγήσεις έχει δώσει ο Γιάννης Μακριδάκης. Οι λέξεις σημειώνονται με τη σειρά που εμφανίζονται στο βιβλίο:

εμασιά (η): η αναβαθμίδα για καλλιέργεια της γης στο βουνό [ΓΜ] Γκουγκλίζεται πολύ στον πληθυντικό, εμασιές. Η λέξη και σε άλλα νησια του Αιγαίου, αλλού λέμε «πεζούλες»

λίγκια (τα): το σβέρκο, η ωμοπλάτη [ΓΜ]

γκρένια (τα): οι γερανοί των βαποριών πάνω από τα αμπάρια [ΓΜ]

καστανιά (η): το τάπερ [ΓΜ] Συνήθως «καστάνια», νομίζω. Και βέβαια παλιότερα ήταν μεταλλικό.

μπεγιεντώ (τουρκ: μπεγιενμέκ): εκφράζω την ευαρέσκειά μου για κάτι. Χιουνκιάρ μπεγιεντί, το φαγητό που μπεγιέντισε ο Σουλτάνος, που άρεσε στον Σουλτάνο [ΓΜ] Στην Κρήτη «μπεγιεντίζω».

μακαρόνια χερίσια: χειροποίητα.

σπατσάρω: τελειώνω (ναυτική λέξη) [ΓΜ] Κοινή και πανελλήνια, θα έλεγα -ίσως η μόνη του καταλόγου.

λιλάδια (τα): Τα βότσαλα της παραλίας. [ΓΜ] Η λέξη και στα Άτακτα του Κοραή. Στη Μυτιλήνη λιτρίδια, αλλού λαλαρίδια (έτσι και στον Παπαδιαμάντη θαρρώ).

τεμπέκι (το): Το τσίγκινο συνήθως καπάκι που κατεβαίνει μπροστά από τις βιτρίνες και τις πόρτες των καταστημάτων και κλείνει την πρόσοψη για προστασία [ΓΜ]

αλουέδες, o αλουές: ο διάδρομος του πλοίου. Ναυτική λέξη. Εικάζω από το αγγλ. hallway.

περάντι (το): ο σύρτης της πόρτας [ΓΜ]

μεζάρι: το νεκροταφείο, ιδίως -αλλά όχι αποκλειστικά- το μουσουλμανικό. Στο βιβλίο χρησιμοποιείται για το κοιμητήρι στο σπιτάλι.

λαφαγμένος: λαχανιασμένος. Η λέξη περιέργως δεν γκουγκλίζεται, μόνο το ρήμα «λαφάζω» στα Άτακτα του Κοραή.

μονογούργουρα: με μιαν ανάσα. [ΓΜ]

σκλήβωμα (το): Η εργασία αρμολογήματος, το αρμολόγημα. [ΓΜ]

αγκούσιες (οι): η ανυπόμονη συμπεριφορά. [ΓΜ]

τσικουδιά (η): Άγριο δέντρο της ίδιας οικογένειας με τον μαστιχοφόρο σχίνο και την φιστικιά. [ΓΜ]

Μισιριώτης πετεινός (ο): Μικρόσωμη ράτσα πουλερικών, τα μισιριώτικα. [ΓΜ] Κατά λέξη βέβαια, «μισιριώτης» είναι ο καταγόμενος από το Μισίρι, την Αίγυπτο.

κούπαση (η): έκφραση που δείχνει ότι πήρα μια απότομη πίκρα, μια κακιά είδηση και ένιωσα σαν να έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι μου. Μου ήρθε κούπαση. [ΓΜ]

σιτζίμια (τα): Σιτζίμ στα τουρκικά είναι το σχοινί και όταν βρέχει πολύ και φαίνεται η βροχή σαν να κρέμονται σχοινιά από τον ουρανό, οι Τούρκοι λένε sicim gibi yagmur, δηλαδή ότι μοιάζει σαν σκοινιά η βροχή, εξελληνισμένο το λέμε στα νησιά «ρίχνει σιτζίμια». [ΓΜ] Έτσι και στη Μυτιλήνη. Ίδια εικόνα και στα γαλλικά, il pleut des cordes, βρέχει σκοινιά.

πίζουλος (ο,η,το): Δύσκολο, στριφνό, απρόβλεπτο. [ΓΜ] Για τη λέξη αυτή έχουμε άρθρο.

τσουκαράω: «τσουκαρούσα με το δάχτυλό μου νευρικά τη γωνιά της ζελατίνας» Η σημασία βγαίνει από τα συμφραζόμενα. Στο slang.gr δίνεται «τσουκαρίζω = κάνω ήχο σαν το τσόκαρο», αλλά δεν ταιριάζει απόλυτα εδώ αυτή η σημασία.

τραφιάζω: μπαίνω σε τράφο, λουφάζω σε μιαν άκρη, καμουφλάρομαι. [ΓΜ]

σφαντό (το): Φάντασμα. [ΓΜ]

μπουρουρίζω: Βαριέμαι, κουράζομαι. [ΓΜ]

ξεχαλικά (τρίτο πρόσωπο), στη φράση: Άμα δεν παντρευτεί ο άνθρωπος και δεν κάνει τίποτα δικό του για να καταπιάνεται, ξεχαλικά σιγά σιγά. Στο slang.gr καταχωρείται ως χιώτικος ζωντανός ιδιωματισμός με τη σημασία «κάνω ή λέω παλαβομάρες» και τη σημείωση ότι ουδέποτε λέγεται σε πρώτο πρόσωπο.

Ίσως έχει μερικές ακόμα ζόρικες λέξεις το βιβλίο του Μακριδάκη αλλά η σημασία προκύπτει από τα συμφραζόμενα συνήθως. Κλείνω επισημαίνοντας μια ομοιότητα. Σε κάποιο σημείο, η Κατρίν, η ελληνογερμανίδα, θυμάται πως όταν ήταν μικρή είχε ζητήσει ένα αλογάκι για δώρο και τ’ αδέλφια της, μεγαλύτερα, της είχαν πει πως θα της το έπαιρναν «όταν έσκαγαν [= έβγαζαν φύλλα] τα τηλεφωνόξυλα».

Κατά σύμπτωση, υπάρχει ένα αντιστασιακό διήγημα, ίσως του Τάκη Αδάμου, με τίτλο «Τα τηλεγραφόξυλα», όπου σε ένα στρατόπεδο ο αρχιδεσμώτης χλευάζει τους (πολιτικούς) κρατούμενους ότι θα απελευθερωθούν όταν ανθίσουν τα τηλεγραφόξυλα.

Και ως υστερόγραφο, να γίνω ψείρας: Αν διαβάζει ο Μακριδάκης, στην επόμενη έκδοση ας διορθώσει το «του το φιλούσε η μοίρα» στη σελ. 184, αν τουλάχιστον εννοεί «του το φύλαγε/φυλούσε η μοίρα».

Πηγή

Πασχαλιάτικο λογοτεχνικό εργαστήρι: Αποκρίσεις συμμετεχόντων

Κατά τη διάρκεια των ημερών του Πάσχα διοργάνωσα ένα λογοτεχνικό εργαστήρι στη Βολισσό. Σήμερα έλαβα την απόκριση του Γιώργου, που συμμετείχε σ’ αυτό: 

“Κάπως έτσι φαντάζομαι θα έπρεπε να ήταν τα σχολειά για να τα αγαπήσουμε. Μάθημα στη φύση, κάτω από τα δέντρα, δίπλα στη θάλασσα και ο δάσκαλος – γνώστης του αντικειμένου του -  να μεταδίδει τις γνώσεις του με ηρεμία και χαμόγελο. 

Έτσι ανάμεσα σε θαλασσινούς περιπάτους, συλλογή της τροφής μας, ομαδικό μαγείρεμα, φυσική καλλιέργεια, συζητήσεις, εκδρομές και πολιτιστικά δρώμενα, γράψαμε, διαβάσαμε, συζητήσαμε και ακούσαμε σημαντικές συμβουλές και τεχνικές λογοτεχνικής γραφής από τον Γιάννη Μακριδάκη. Και ήταν ο τρόπος του τόσο φυσικός και οι παρατηρήσεις του τόσο στοχευμένες, που θα ήταν αδύνατον να φύγεις δίχως να πάρεις πράγματα μαζί σου. Κατάφερε δε, μόλις σε τρεις μέρες, να δημιουργήσει σχέσεις ζωής μεταξύ εκεινού και των μαθητών του, τέτοιες που μόνο οι ιδιαίτεροι άνθρωποι ξέρουν να χτίζουν. 

Θα μπορούσα να γράψω πολλά, όμως μια από τις συμβουλές, που πήραμε, ήταν να μην πλατειάζουμε και να δίνουμε πάντα στον αναγνώστη κίνητρο για να πάει παρακάτω. Και αν το παρακάτω είναι τα επόμενα λογοτεχνικά εργαστήρια που διοργανώνει, το κίνητρο είναι σίγουρα ο άνθρωπος Γιάννης Μακριδάκης.

Γιάννη σε ευχαριστώ για την εμπειρία. Θα ανταμώσουμε ξανά!

Γιώργος Καρυστινός”.

 

Η Μαρίνα (αναγνώστρια του μπλογκ που δεν συμμετείχε στο εργαστήρι) γράφει σχετικά με την απόκριση του Γιώργου:

Πολύ ωραία λοιπόν! Καλή συνέχεια.
Εμένα βέβαια αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι πως η πρώτη ένθερμη απόκριση ήρθε από άντρα. Που σημαίνει πως υπήρξε άντρας στην παρέα. Απίστευτο. Πάντα τέτοια!*:P γλώσσα
Τα υπόλοιπα τα ήξερα.
Καλημέρα!*:) χαρούμενος
ΥΓ1 Κοίτα να δεις που στα λογοτεχνικά θα μαζευτούν αγοράκια σε αντίθεση με τα αγροτικά που μαζεύουν κοριτσάκια. Και το οξύμωρο είναι πως οι γυναίκες σκέφτονται:  ας πάω στους αγρούς να μάθω να τσαπίζω μπας και βρω κάνα άντρα, και οι άντρες λένε: ας πάω να μάθω να γράφω μπας και βρω καμιά γυναίκα.
Δεν θα συναντηθούμε ποτέ τελικά. Τι το ήθελε αυτή η Εύα το ρημάδι το μήλο;*:P γλώσσα
ΥΓ2 Αν και είμαι σίγουρη πως κάποια γυναίκα τον έφερε αυτόν τον Γιώργο εκεί πάνω.*:P γλώσσα
ΥΓ3 Ναι ΟΚ ζηλεύω θα ήθελα να είμαι εκεί.*:-&lt αναστεναγμός
ο αναγνώστης του μπλογκ (που δεν συμμετείχε στο εργαστήρι) Ισίδωρος Λ. έγραψε σχετικά:
Ωραίο πράμα η ανταμοιβή.

καλημέρα
από ένα σαλιγκάρι στη Βέσσα

 

 

 

 

Όλα για καλό (akamas.wordpress.com)

Σε ένα ελληνικό νησί από αυτά που δέχονται τις ορδές των προσφύγων μας μεταφέρει στο νέο του βιβλίο ο Γιάννης Μακριδάκης. Ένας νεκρός Μαροκινός ξεβράζεται στις ακτές του νησιού και ένα ζευγάρι Κούρδων με τη γυναίκα ετοιμόγεννη στέκονται η αφορμή για να αρχίσει να διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Τις ημέρες εκείνες ένας νεαρός κάτοικος του χωριού, ο Δημοσθένης, και μια κοπέλα εθελόντρια, κατά το ήμισυ Ελληνίδα, η Κατρίν προσπαθούν να στήσουν κάποιες δομές για να κάνουν τη ζωή των προσφύγων πιο εύκολη. Η συνάντηση της Κατρίν με τον Μιχάλη, τον μισότρελο ερημίτη του νησιού στέκονται αφορμή για να βγουν στην επιφάνεια παλιές, θαμμένες ιστορίες του νησιού. Οι εξελίξεις ραγδαίες, οι ανατροπές απρόβλεπτες, αφήνουν άφωνο ακόμη και τον πιο δύσκολο αναγνώστη. Δεν θέλω να δώσω περισσότερα στοιχεία για τη πλοκή του βιβλίου, το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι η μαγεία του βιβλίου με κράτησε καθηλωμένο. Με γλώσσα απλή, εμπλουτισμένη με στοιχεία από τη νησιώτικη ντοπιολαλιά ο συγγραφέας κάνει συχνές μεταπηδήσεις σε διάφορα χρονικά επίπεδα χωρίς αυτό να κουράζει τον αναγνώστη. Καταπληκτικές είναι οι περιγραφές των τοπίων, ενώ εμβαθύνει άψογα και στη ψυχοσύνθεση των ανθρώπων.  Πρόκειται για μια από τις καλύτερες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας, ένα βιβλίο που μπορεί να σταθεί επάξια δίπλα στα σημαντικά έργα της εποχής μας.

Πηγή

Όλα για καλό: Αναγνωστική απόκριση Ελένης Κ.

Διάβασα το ”Όλα για καλό” και με συγκίνησε…είχα μία γλυκόπικρη αίσθηση, καθώς το διάβαζα, και ιδιαίτερα προς το τέλος. Είσαι διεγέρτης (βαθέων) συναισθημάτων, Γιάννη μου, Τελεία και Παύλα.- Επίσης ζωντανεύεις με μοναδικό τρόπο τους ανθρώπινους χαρακτήρες που είναι σε όλους μας γνωστοί άγνωστοι. Κι αυτό που με συγκίνησε ιδιαίτερα είναι το πώς τελικά όλες οι ελπίδες των ανθρώπων για κάτι καλύτερο, για κάτι ομορφότερο, συγκεντρώνονται πάντα πάνω από ένα νέο άνθρωπο, ένα βρέφος, που κατά κάποιο τρόπο μετουσιώνει την ελπίδα της νέας ζωής.

Ελένη Κ.

Ο Φυσικός Άνθρωπος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ


ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ EΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΧΙΟΥ «ΚΟΡΑΗΣ»

“KORAIS” LIBRARY IN CHIOS

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

     Η Δ.Κ.Ι.Β. Χίου  «Κοραής» παρουσιάζει το θεατρικό αναλόγιο “Ο Φυσικός Άνθρωπος” του Γιάννη Μακριδάκη, την Μεγάλη Παρασκευή και ώρα 13.00.

 

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Aναγνωστήριο της Βιβλιοθήκης και η διάρκεια της παράστασης είναι 25 λεπτά.

 

Είσοδος ελεύθερη.

 

Ερμηνεύουν η ηθοποιός Φένια Μάγιου και η μουσικός Μίτσυ Ακογιούνογλου.

 

Το κείμενο αποτελεί παράφραση των Ιερών Ευαγγελίων της Μεγάλης Εβδομάδας και δημιουργήθηκε μετά από παραγγελία του Γιώργου Κουμεντάκη, καλλιτεχνικού διευθυντή της Λυρικής Σκηνής, για την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, που παρουσιάστηκε στην παράσταση Ημέρες Λατρευτικής Μουσικής – Παραφράσεις Ιερών Κειμένων, στο Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, στις 4 και 5 Απριλίου 2017, ερμηνευμένο από την ηθοποιό Ράνια Οικονομίδου συνοδεία των αυτοσχεδιασμών στο πιάνο του Αντώνη Ανισέγκου.

 

Pelineo.doc

Το Pelineo.doc είναι ένα κανάλι μέσα από το οποίο η Έλενα Μαργαριτίδη και ο Γιάννης Μακριδάκης θα παρουσιάζουν μικρές κινηματογραφικές αποτυπώσεις της Χίου, προσεγγίζοντας την τέχνη της φύσης και των ανθρώπων της, με στόχο να προβάλλουν το άλλο πρόσωπο του νησιού.

Οι παραγωγές του Pelineo.doc αναρτώνται στο διαδίκτυο με ελεύθερη πρόσβαση. Μπορείτε, αν σας αρέσει το αποτέλεσμα και ο στόχος, να γίνετε συμπαραγωγοί ενισχύοντας οικονομικά το πρότζεκτ. Για πληροφορίες επικοινωνήστε στο pelineo.doc@yahoo.com. Επίσης οι ιδέες και οι προτάσεις σας είναι ευπρόσδεκτες.

Το πρώτο κινηματογραφικό αποτύπωμα που παρουσιάζουμε έχει τίτλο: Κοσμοήρωας. Πρωταγωνιστής ο Παναγής Λεωνής, ο οποίος είναι γεννημένος το 1922 στο χωριό Πυραμά της ΒΔ Χίου, όπου και κατοικεί μόνιμα. Παρουσιάζει στο Pelineo.doc το έργο του «Κοσμοήρωας», το οποίο φιλοτέχνησε και αφιέρωσε στον συνομήλικό του και συνοδοιπόρο του στα ξερονήσια Μανώλη Γλέζο. Το γύρισμα έγινε στο σπίτι του την 25η Μαρτίου 2017.

Δείτε το

«Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι· όλοι» – Ο Γιάννης Μακριδάκης στο ert.gr

Τις σημαντικές μαρτυρίες που κατέγραψε για χρόνια ο Γιάννης Μακριδάκηςαπό Χιώτες πρόσφυγες πολέμου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, περιέχει το βιβλίο «Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι· όλοι» (εκδόσεις ΕΣΤΙΑ).

Με αφορμή το προσφυγικό ρεύμα της περιόδου, που ακολουθεί την ίδια διαδρομή, αλλά με ανάποδη φορά, συνομιλήσαμε μαζί του.

-Ποια ήταν το κίνητρο για να ξεκινήσει η έρευνα από την οποία προέκυψε το βιβλίο;

-Το αρχικό κίνητρο ήταν η άγνοιά μου και η διάθεση να ερευνήσω ένα θέμα που μου φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρον, όταν έτυχε να ακούσω μία σχετική διήγηση από έναν άνθρωπο που είχε αυτή την εμπειρία.

-Ποιοι ήταν οι βασικοί λόγοι για να πάρουν την απόφαση να φύγουν;

φωτο από το βιβλίο

φωτο από το βιβλίο

-Οι βασικοί λόγοι για να ξεκινήσουν να φεύγουν πρόσφυγες οι Χιώτες, ήταν η πείνα αλλά και οι φήμες ότι θα τους επιστράτευαν οι Γερμανοί για να τους στείλουν στο ανατολικό μέτωπο. Υπήρχε σκληρή επιτήρηση των Γερμανών με περιπολίες στο θαλάσσιο χώρο μεταξύ Χίου – Τουρκίας.

-Με ποιο τρόπο έφευγαν;

-Το φευγιό γίνονταν με βαρκάρηδες που έπαιρναν κάποια αμοιβή, αλλά υπήρχαν και αυτοί που είχαν δικιά τους βάρκα, έβαζαν μέσα συγγενείς και φίλους και έφευγαν. Όσοι είχαν άδεια αλιείας από τους Γερμανούς, με την προϋπόθεση το απόγευμα να είναι πίσω, είχαν τις βάρκες τους στη θάλασσα, οι υπόλοιποι τις είχαν στη στεριά.

-Ποια ήταν η αντιμετώπιση που είχαν από τους Τούρκους;

-Από τους απλούς πολίτες καλή γιατί ήταν φιλόξενη, από τις αρχές, ανάλογα με τι συμφωνίες είχαν κάνει με τους Γερμανούς. Άλλες φορές ήταν ήπιοι, άλλες φορές προχωρούσαν σε ξυλοδαρμούς και επαναπροωθήσεις των προσφύγων στη Χίο.

IMG_20170308_190058

Λίβανος – φωτο από το βιβλίο

-Προς τα πού κατευθύνθηκαν οι Χιώτες πρόσφυγες;

-Από την Τουρκία οι Χιώτες προωθήθηκαν στην Κύπρο, τη Συρία, την Παλαιστίνη, το Λίβανο, ακόμα και στο Βελγικό Κονγκό έφτασαν.

-Από τις διηγήσεις τους πώς νοιώθουν ότι πέρασαν το διάστημα της προσφυγιάς;

-Όσοι πήγαν στην Κύπρο πρέπει να πέρασαν καλύτερα γιατί διασκορπίστηκαν σε χωριά, δεν έμεναν σε στρατόπεδα, αλλά σε σπίτια. Πάντως και από τις διηγήσεις όσων έμειναν σε στρατόπεδα, αν δεν είχαν διώξει από τη μνήμη τους τις άσχημες εμπειρίες, η διαβίωσή τους εκεί δεν φαίνεται να ήταν ιδιαίτερα δύσκολη.

-Όταν συζητούσατε είχαν συνείδηση του βάρους της ιστορικής τους μαρτυρίας;

sirmatenioi-Όχι δεν το είχαν δεν είχαν αξιολογήσει αυτά που έζησαν σαν στοιχεία που συνθέτουν μία τόσο σημαντική και για άλλους ιστορία.

– Σήμερα πώς θα έβλεπαν οι πρόσφυγες εκείνης της εποχής το σημερινό προσφυγικό ρεύμα;

-Αν και αρκετοί δεν είναι πια στη ζωή, από τις διηγήσεις τους εκτιμώ ότι ένοιωθαν τον πόνο των προσφύγων και θα ήταν αλληλέγγυοι. Πρέπει να πούμε ότι η κοινωνία της Χίου εκδήλωσε την αλληλεγγύη της στους πρόσφυγες του προσφυγικού ρεύματος της εποχής μας και παρά το γεγονός ότι εμφανίστηκαν προβλήματα από το χρονικό σημείο του εγκλωβισμού τους στο νησί, παραμένει κυρίαρχη η αλληλεγγύη.

Συνέντευξη: Νάσος Μπράτσος

Περισσότερα για τους Χιώτες πρόσφυγες διαβάστε στο αρχείο του ert.gr στην ανάρτηση Αιγαιοπελαγίτες πρόσφυγες πολέμου – Το ert.gr παρουσιάζει μία σχετικά άγνωστη πλευρά της ιστορίας

Από εκεί και το απόσπασμα που επισυνάπτουμε:
Ένας ηλικιωμένος Κύπριος στιχουργός συμπάσχοντας με τον πόνο μας, τραγουδούσε ένα ποίημα δικής του συνθέσεως: Ω Χίο μου περήφανη γιατ’ είσαι λυπημένη / εφύγασιν τα τέκνα σου και είσαι μαραμένη./ Τα τέκνα σου ευρίσκονται εις το χωρίο Ζύγι / και τον Θεόν παρακαλούν πότε θα γίν’ ειρήνη./ Παρακαλούμεν τον Θεόν, Χριστόν και Παναγίαν, / να πάτε εις τα σπίτια σας με την καλήν υγείαν».

 

Το ert.gr ευχαριστεί τις εκδόσεις ΕΣΤΙΑ και το Γιάννη Μακριδάκη για το αντίτυπο του βιβλίου, που διευκόλυνε την έρευνά μας.

 

Πηγή