Όλα για καλό: Αναγνωστική απόκριση Μάρκος Ι.

Γιάννη,
Διάβασα το καινούριο σου βιβλίο. Το διάβασα με δυο ανάσες. Έπρεπε να κάνω κι ένα διάλειμμα για κατούρημα, παίρνοντας βέβαια τα ρίσκα μου,  καθώς διάβασα  μονοκοπανιάς 235 σελίδες. Το κείμενο ρέει αβίαστα σε μια προσιτή, καθημερινή γλώσσα με σύντομες περιόδους. Οι φυσικές εναλλαγές τριτοπρόσωπης αφήγησης και διαλόγων κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη για τη συνέχεια.  Σχεδόν βλέπεις τους ήρωες να κινούνται δίπλα σου, οι σκηνές γίνονται ολοζώντανες εικόνες, διακρίνεις ως και τα σκαθάρια της αγωνίας που διατρέχουν σε μια σκηνή τη ραχοκοκαλιά του αφηγητή.
Η χρονιά είναι το 2015 αλλά στην ουσία η ιστορία εκτυλίσσεται ανάμεσα στο παρόν και στις ενσωματωμένες παρελθοντικές χρονικές αναδρομές που το διαμορφώνουν. Το περιβάλλον είναι σύγχρονο αλλά οι ήρωες μοιάζουν άχρονοι, καθώς  ακροβατούν ανάμεσα στο γελοίο και το τραγικό. Ένας άνθρωπος που δε μπορεί να ξεφύγει α π’ τις ενοχές του, περιθωριοποιείται και πεθαίνει μόνος. Μια γυναίκα που βρίσκει τις ρίζες της μα χάνει τον  αναπάντεχο έρωτα, που προέκυψε στο ταξίδι της αναζήτησης. Ένας αφηγητής σε μια αδύναμη περίοδο πένθους και υπαρξιακής κρίσης, που έχει μανία με τις κυριολεξίες και φοβάται τη μεταφορά του έρωτα, που θα τον έβγαζε απ’ το συναισθηματικό του τέλμα. Οι ξένοι, που φτάνουν κυνηγημένοι απ’  τον πόλεμο και την ανέχεια και οι αντιδράσεις των ντόπιων, που κυμαίνονται απ’ την ξενοφοβία, την εχθρικότητα και το πλιάτσικο ως την αλληλεγγύη.   Την τελευταία εκπροσωπεί μια ομάδα ξεχωριστών ανθρώπων, που κινούνται με γνώμονα την ανθρωπιά. Ανάμεσά τους ο χορός των σοφών γηραιότερων που αποκαθιστούν στο τέλος την ηθική τάξη.
Ο κόσμος του βιβλίου είναι ένας κόσμος γεμάτος μυστικά. Τα οποία ξετυλίγονται  σιγά σιγά με φόντο το σπιτάλι (η λέξη μοιάζει με νοσοκομείο και σπίτι μαζί) ,  ένα σκηνικό γεμάτο κι αυτό μυστήριο και κρυφές ιστορίες βασανισμένων ανθρώπων από μια άλλη εποχή. Η επαναλειτουργία του ζωντανεύει αυτές τις παλιές ιστορίες, που μπερδεύονται με τις νέες σ’ ένα χορό διαδοχικών συμπτώσεων, όπου η ιστορία επαναλαμβάνεται και είναι συναρπαστική. Ήταν για μένα γενικά μια ιστορία μεστή με πυκνές παράλληλες διηγήσεις και ανατροπές, που σε προκαλεί για μια δεύτερη λιγότερο ασθματική ανάγνωση… Κι ας σου βγάζει στο τέλος τη γλώσσα διαλύοντας σα σαπουνόφουσκες τις προσδοκίες ενός έρωτα που αφήνει ανεκπλήρωτο. Αυτά για το βιβλίο.
Ίσως να μου επέτρεπες κι ένα σχόλιο για το συγγραφέα. Αν επιχειρούσε να κάνει κανείς μια αναδρομή στη φύση των χαρακτήρων των βιβλίων σου, ίσως έβλεπε εδώ μια αλλαγή. Στον ανάμιση ντενεκέ ο ήρωας καταδιώκεται από το νόμο και απομονώνεται. Στο Λαγού μαλλί ο καπτά – Σίμος δέχεται την πίεση της οικονομικής κρίσης και αποχαιρετά αγέρωχα τη ζωή. Στο ήλιος με δόντια ο ήρωας δέχεται την πίεση της κοινωνίας και των οδυνηρών αναμνήσεων και δραπετεύει στην τρέλα. Στη δεξιά τσέπη του ράσου ο μοναχός αποτραβιέται από  τα εγκόσμια και βρίσκει καταφύγιο στην τρυφερή συντροφιά των ζώων. Ο Στέφανος του αντί Στεφάνου στωικά ανεπηρέαστος, φαίνεται να ξεχωρίζει απ’ τους προηγούμενους, περικυκλώνεται ωστόσο, από έναν επίσης πιεστικό περίγυρο. Στην πρώτη φλέβα οι αντισυμβατικοί ήρωες μένουν αμετανόητοι αλλά με τίμημα τη μοναξιά για αυτή τους την αντισυμβατικότητά .  Στο όλα για καλό η αποδέσμευση από τις εξωτερικές νόρμες εξελίσσεται. Ο Μιχάλης, ο «λοξός» ήρωας, που πιέζεται από τις τύψεις του και στα πλαίσια της αυτοτιμωρίας του περιθωριοποιείται, πεθαίνει στην πρώτη κιόλας σκηνή.   Με το θάνατό του σα να σπάει ο κύκλος των καταπιεσμένων από το εξωτερικό περιβάλλον, σχεδόν απόκληρων ηρώων. Ο εξωτερικός κλοιός σα να χαλαρώνει εδώ. Οι υπόλοιποι τωρινοί σου ήρωες αποτελούν μια δυναμική συλλογικότητα. Μια ομάδα ιδιαίτερων ανθρώπων που συνεργάζονται σα γροθιά για τα κοινά τους οράματα με ευαισθησία αλλά  και με ωμό ως ξεκαρδιστικό πραγματισμό – κυνισμό μα όλα αυτά αρκεί να είναι για καλό.  Κανείς τους δεν είναι διατεθειμένος να τηρήσει τα προσχήματα. Αλωνίζουν στο έργο δίχως επιρροή από περίγυρους και οργανώνουν οι ίδιοι το βασίλειό τους. Προστέθηκε έτσι δίπλα στο Στέφανο, τη Λόλα και τον Γιώργη μια αρμαθιά από καινούριους απενοχοποιημένους χαρακτήρες.
 Οι συμβάσεις του γύρω κόσμου δεν ασκούν καμιά πίεση στην παρέα  γύρω απ’ το σπιτάλι.  Τα κοράκια δεν ξεμυτίζουν. Οι παρείσακτοι δεν εμπλέκονται στην πλοκή και εμφανίζονται για λίγο μόνο για να συνηγορήσουν στις δράσεις των ηρώων. Η αγία τράπεζα γίνεται τράπεζα – κρυψώνα χρημάτων, οι θείες λειτουργίες παραλείπονται σχεδόν απ’ την ομήγυρη ως περιττές, διακωμωδούνται κιόλας υπογείως  στην μακάβρια ξεκαρδιστική σκηνή μιας αλλιώτικης ταφής χωρίς κηδεία  και με δανεικό φέρετρο.  Οι εχθρικές, ξενοφοβικές  παραινέσεις του γραφικού παπά( που είναι   παράλληλα ενήμερος για διατροφικές τακτικές  άθεων κομμουνιστικών καθεστώτων), δεν έχουν καμιά επίδραση στο ποίμνιό του. Μέχρι και ο γιατρός και ο αστυνόμος βοηθούν αδιαμαρτύρητα στο κουβάλημα τον αφηγητή, που μόλις καταβρόχθισε  δίπλα τους ανενόχλητος και με αυτονόητη φυσικότητα το φαί του μακαρίτη.
 Το μόνο που φαίνεται να πιέζει πια  κάποιους απ’ τους καινούριους σου ήρωες είναι το παρελθόν. Το παρελθόν που βαραίνει το παρόν με αναμνήσεις και κρυμμένα μυστικά και στερεί απ’ τον αφηγητή το κουράγιο να ζήσει με ορμή, με την ίδια ορμή με την οποία νιώθει και σκέφτεται. Σα να ακολουθεί τη μοίρα του άλλου ήρωα, του Μιχάλη, που βασανίζεται επίσης από ένα παρελθόν που τον κρατά δέσμιο. Το ίδιο παρελθόν όμως δικαιώνει στο τέλος τη συναισθηματική  παράλυση του Δημοσθένη, αφού αποδεικνύεται πως ήταν κι αυτή για καλό. Και μ’ αυτή τη δικαίωση επέρχεται έτσι σαν κάθαρση η γλυκόπικρη συμφιλίωση με αυτό το παρελθόν. Αυτή η γλυκόπικρη και κατά  βάθος αισιόδοξη διάθεση, που γέρνει προς την πλευρά της ζωής παρά τη θέα του θανάτου,  διαπνέει το ύφος ολόκληρου του μυθιστορήματος. Προβάλλει ήδη στον τίτλο με τα λόγια της κυρά- Καλής. Η τελευταία κλείνει άλλωστε και τον κύκλο της διήγησης με ένα όμορφο πικρό χαμόγελο.
Με εκτίμηση
Μ.Ι.
Be Sociable, Share!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>