Κριτική από Βαγγέλη Ραπτόπουλο (Καθημερινή)

Μοναχικοί μοναχοί

Tου Bαγγελη Pαπτοπουλου

Μια αποκάλυψη ήταν για μένα η πρόσφατη νουβέλα του τριανταοκτάχρονου Χιώτη, Γιάννη Μακριδάκη «Η δεξιά τσέπη του ράσου» (εκδ. Εστία). Αποκάλυψη όχι μόνο ενός ταλαντούχου πεζογράφου, αλλά και του κόσμου του ράσου, που λέει κι ο τίτλος. Και τελικά, αποκάλυψη ολόκληρου του δικού μας κόσμου, εκείνου που μας περιβάλλει κι εκείνου που κρύβεται μέσα μας.

Η υπόθεση της νουβέλας έχει ως ακολούθως. Τη νύχτα που πεθαίνει ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, γεννάει η σκυλίτσα του μοναχού Βικέντιου, στο μικρό μοναστήρι της Παναγίας του Ακρωτηρίου, σε ένα άγνωστο νησί. Η σκυλίτσα χάνεται πάνω στη γέννα και ο μοναχός, που προπαντός δεν αντέχει τη μοναξιά, αγωνίζεται να κρατήσει στη ζωή τουλάχιστον ένα από τα τρία κουτάβια της. Την ίδια στιγμή που η Εκκλησία μετέρχεται κι αυτή κάθε μέσο για την ανάδειξη του διαδόχου στον αρχιεπισκοπικό θρόνο.

Ο συγγραφέας δεν εστιάζει καθόλου στο δεύτερο σκέλος: τόσο η κηδεία του Αρχιεπισκόπου όσο και οι διαδικασίες για την εκλογή του διαδόχου του μένουν κυριολεκτικά στο φόντο, αφού ο Βικέντιος μαθαίνει μόνον όσα αναμεταδίδει το ραδιόφωνο ή αναφέρουν οι επισκέπτες της μονής. Η προσοχή του είναι προσηλωμένη αποκλειστικά στα κουτάβια που χάνονται ένα ένα, ώσπου πια κουβαλάει το τελευταίο σχεδόν κατάσαρκα πάνω του, στη ζεστή φωλιά της δεξιάς τσέπης του ράσου του.

«Ανεπαισθήτως όλως», όπως θα έλεγε και ο Καβάφης, ο Μακριδάκης ζωντανεύει την πικρή και μαζί ατάραχη καθημερινότητα της σύγχρονης μοναστικής ζωής, μέσω αυτού του παράδοξου, μοναχικού μοναχού, που δεν θέλει να είναι μόνος! Οι αναμνήσεις από την καταπιεστική παρουσία του ηγουμένου του εναλλάσσονται με τα ταπεινά καθήκοντά του. Μια μάνα τού ζητάει να θεραπεύσει τις μυρμηγκιές των αγοριών της, δυο γονείς φέρνουν το φρεσκοαγορασμένο αυτοκίνητο του γιου τους για αγιασμό. Ή χτυπάει την καμπάνα για να αντιχαιρετίσει τα σφυρίγματα του πλοίου της γραμμής.

Βλέπουμε έτσι, σπαρταριστή μπροστά στα μάτια μας, την έκθεση-αναφορά μιας ζωής που βρίσκεται στον αντίποδα των Εφραίμ και των Βαβύληδων, και μαζί στον αντίποδα αντικληρικών βιβλίων με θέμα τη διαφθορά του Αγίου Ορους που έκαναν θραύση τον τελευταίο καιρό. Ωστε λοιπόν η ορθόδοξη εκκλησία δεν ταυτίζεται μόνο με σκάνδαλα τύπου Μονής Βατοπεδίου; Ο Μακριδάκης απαντάει σχεδόν άθελά του, επειδή ακριβώς μας παρουσιάζει τόσο πειστικά και αυθεντικά το υλικό του, λες και είναι ο ιδανικός ρεπόρτερ του μοναστικού βίου της εποχής μας ή λες και υπήρξε μέχρι πρόσφατα και ο ίδιος μοναχός.

Κι όπως το ολιγοσέλιδο βιβλίο βαδίζει προς το τέλος του, ενώ αισθάνεσαι τη γαλήνια μελαγχολία του πρωταγωνιστή να σε διαποτίζει, λυτρώνοντάς σε από τα περιττά σου βάρη, πάνω που έχεις γλυκαθεί, συνειδητοποιείς το τρομερό: αυτός ο ερημίτης είναι ένας από μας, η ζωή του και η αγωνία του να μη μείνει μόνος, δεν διαφέρουν και πολύ από τις δικές μας, είμαστε όλοι πια μοναχικοί μοναχοί. Ή τείνουμε, κινδυνεύουμε να γίνουμε όπου να ’ναι, γι’ αυτό και αναγνωρίζουμε στο πρόσωπο του Βικέντιου κάτι τόσο οικείο. Με άλλα λόγια, κουβαλάμε κι εμείς στη δεξιά τσέπη του κοσμικού μας ράσου αυτό που μας δίνει δύναμη να συνεχίζουμε, να προχωράμε παρακάτω.

Be Sociable, Share!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>