Δημήτρης Μανιάτης (Τα Νέα)

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

Πέρασµα ελπίδας και θανάτου

Του Δηµήτρη Ν. Μανιάτη

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη 04 Ιανουαρίου 2011

Πείνα και ανέχεια, νυχτερινές αποδράσεις από τη Χίο, ταξίδια µε καΐκια, Ιερός Λόχος, Μέση Ανατολή και όχι µόνο, στις συναρπαστικές αφηγήσεις που συγκέντρωσε ο Γιάννης Μακριδάκης
Το θαλάσσιο στενό ανάµεσα στη Χίο και τον Τσεσµέ δεν ησύχασε ποτέ.Ποτέ δεν έπαψε να γεννά ελπίδα, να βρέχει την αγωνία και ναρουφά τη ζωή όσων δεν κατάφεραν να το περάσουν. Κι αν σήµερα οι πρωταγωνιστές του «περάσµατος» είναι απελπισµένοι πρόσφυγες από ασιατικές χώρες, η Ιστορία υπήρξε και πιο ταραγµένη –µε άλλους όρους και σε άλλο φόντο.

Είναι τα χρόνια 1941-1945 όταν χιώτες πρόσφυγες και στρατιώτες της Μέσης Ανατολής εγκατέλειψαν το νησί τους κατά τη διάρκεια της γερµανικής κατοχής και βίωσαν τις δικές τους, µικρές και µεγάλες, ιστορίες. Αυτοί που αποβιβάζονταν στα τουρκικά παράλια, στη συνέχεια έφευγαν για να καταταχθούν στον στρατό της Μέσης Ανατολής ενώ οι εκατοντάδες άµαχοι έµεναν εκεί ήσυνέχιζαν για Συρία ή Κύπρο.

Τα ταραγµένα γεγονότα της Κατοχής φωτίζονται στο βιβλίο «Συρµα τένιοι, ξεσυρματένιοι· όλοι» από µία άλλη σκοπιάκαι όχι µετον κλασικό τρόπο και τη µεθοδολο γία της παραδοσιακής καταγραφής και ιστοριογραφίας. Για την ακρίβεια, τα γεγονότα καταγράφονται, συνοψίζονται και παρουσιάζονται µε τη µορφή των βιωµατικών µαρτυριών από τους ίδιους τους εναποµείναντες πρωταγωνιστές τους.Και µπορεί να µένει έξω – συνειδητά – οΕµφύλιος αφού οι µαρτυρίες σταµατούν στην έναρξή του το 1946, η σχηµατική όµως διάκριση«αριστερών – δεξιών» αχνοφαίνεται από την προγενέστερη διάκριση «συρµατένιοι – ξεσυρµατένιοι» και τη στάση των ελλήνων στρατιωτών – και βέβαια πολλών εκτης Χίου – στα κινήµατα του στρατού της Μέσης Ανατολής. Εδώ πολλοί Χιώτες κατέληξαν στα «σύρµατα» λόγω της συµµετοχής τους σε κινήµατα ενάντια στη φασιστική διαπαιδαγώγηση του Στρατού και την αντιµετώπιση των µεταξικών καταλοίπων.

Εδώ τα υποκείµενα της βιωµατικής Ιστορίας και όχι µόνο – ή τόσο – έχουν τον λόγο µακριά από τα συχνά απονευρωµένα και απόµακρα επίσηµα αρχεία, όπως γράφει και στο επίµετρό του ο Στράτος ∆ορδανάς. Εδώ τον λόγο έχει η προφορική Ιστορία, οι προφορικές µαρτυρίες σε τοπικό επίπεδο – αυτό της Χίου – και µάλιστα από έναν ντόπιο συγγραφέα µε θητεία στη λαογραφία, την τεκµηρίωση πηγών για το νησί του αλλά και πετυχηµένη εµφάνιση στο πεδίο της λογοτεχνίας. Ο 39χρονος χιώτης συγγραφέας Γιάννης Μακριδάκης ίδρυσε το Κέντρο Χιακών Μελετών (1997) µε σκοπό την έρευνα, την αρχειοθέτηση, τη µελέτη και τη διάδοση των τεκµηρίων της Χίου, οργανώνει τα ερευνητικά και εκπαιδευτικά προγράµµατα του Κέντρου, διευθύνειτο τριµηνιαίο περιοδικό «Πελινναίο» αλλά έχει γράψει και τα µυθιστορήµατα «Ηλιος µε δόντια», «Η δεξιά τσέπη του ράσου», «Ανάµισης ντενεκές» και (πρόσφατα) το «Λαγού µαλλί» (όλα από την «Εστία»). Με το παρόν βιβλίο δεν φιλοδοξεί, καθώς λέει, να λάβει τον τίτλο του ιστορικού, ωστόσο προσθέτει τη δική του ψηφίδα στη µνήµη για την ταραγµένη περίοδο. Οι συγκλονιστικές µαρτυρίες που συγκέντρωσε –διαβάστε εκείνη µετον τίτλο «Προώθηση» στην οποία ένα νεκρό παιδί ρίχνεται στη θάλασσα κατά τη διάρκεια ταξιδιού προσφύγων στην Κύπρο –θυµίζουν µικρού µήκους ταινίες καιη διατήρηση του γλωσσικού ιδιώµατος ενισχύει το εγχείρηµά του.

Be Sociable, Share!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>