Franffourter Algemeine Zeitung

Η συνέντευξη δόθηκε στον δημοσιογράφο Andreas Nefzger και δημοσιεύθηκε στις 29 Αυγούστου 2012

Ακολουθούν οι ερωτήσεις στα αγγλικά και οι απαντήσεις σε ελληνικά και αγγλικά

1) How the crisis influences the people

  • How much does Greece suffer under the crisis and the austerity? Pleas describe your impressions
  • Can you describe which effect crisis and austerity have on your own life?
  • Do crisis and austerity change the Greek society?
  • In an essay in the German newspaper „Der Tagesspiegel“ you write, Greece is close to cannibalism. What does that mean?


Οι Έλληνες τα τελευταία χρόνια ζουν μια περίοδο μακράς οικονομικής ύφεσης, η οποία συντηρείται από μέτρα λιτότητας και συνεχώς αυξανόμενης φορολογίας. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος των Ελλήνων πολιτών έχουν γίνει φτωχότεροι σε χρήμα, έχουν μείνει άνεργοι ή άστεγοι και γενικά ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας δεν έχει πόρους για να επιβιώσει εντός του συστήματος. Οι κάτοικοι των πόλεων, όπου δεν υπάρχει πρωτογενής παραγωγή προϊόντων, βρίσκονται σε δεινή έως απελπιστική θέση. Οι περικοπές στον τομέα της υγείας απειλούν τη ζωή όλων των Ελλήνων με πρώτους τους χρόνια πάσχοντες, οι οποίοι θα πεθάνουν σύντομα, ως θυσία στην ευημερία των στατιστικών και των αριθμών. Πολλοί άνθρωποι αυτοκτονούν καθημερινά. Οι νέοι μεταναστεύουν για να βρουν σε άλλες χώρες μια θέση εργασίας και να γίνουν σκλάβοι αυτού του παρανοϊκού συστήματος, κερδίζοντας έτσι λίγο χρόνο μέχρι να χτυπήσει η κρίση και τις χώρες αυτές. Διότι το πρόβλημα βρίσκεται στον ορισμό του συστήματος και όχι μόνο στην Ελλάδα. Το πρόβλημα βρίσκεται στο ότι οι άνθρωποι μετέτρεψαν τους εαυτούς τους σε αριθμούς και άφησαν τη ζωή κατά μέρος, για να ενταχθούν ως εργαλεία σε ένα πλαστό οικονομικό σύστημα, το οποίο τώρα τους αποβάλλει.

Προσωπικά επειδή ζω μακριά από τις πόλεις και ασχολούμαι με την καλλιέργεια της γης αλλά και επειδή αρνούμαι να επισκεφθώ την Αθήνα εδώ και δύο περίπου χρόνια, δεν έχω άμεση εικόνα αυτής της καταστροφής αλλά την βλέπω μονάχα μέσα από το διαδίκτυο ή την ακούω από όσα μου περιγράφουν οι γνωστοί μου που ζουν εκεί. Η κατάσταση μοιάζει πάρα πολύ με την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής του 1941-44, τότε που οι κάτοικοι των πόλεων υπέφεραν και πέθαιναν στους δρόμους και οι κάτοικοι της υπαίθρου είχαν κάποιες περισσότερες προμήθειες και τρόπους για να επιβιώνουν.

Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε απελπισία. Έχουν εμφανιστεί και δυναμώσει ναζιστικές ομάδες που δρουν ανεξέλεγκτες και η δημοκρατική Ευρώπη κοιμάται και δεν αντιδρά. Πριν από ένα χρόνο η ελληνική κοινωνία βρισκόταν στα πρόθυρα του κανιβαλισμού διότι κάποιες κοινωνικές τάξεις και επαγγελματικές ομάδες είχαν την ελπίδα ότι δεν θα τους αγγίξουν τα μέτρα και ότι θα πληγούν μόνο κάποιοι άλλοι, όπως π.χ. οι δημόσιοι υπάλληλοι και γι αυτό ήθελαν να τους θυσιάσουν. Αυτή τη στιγμή όλοι έχουν καταλάβει ότι κανένας δεν θα διασωθεί, εκτός από τους πολύ πλούσιους που ακόμα φοροδιαφεύγουν και εκτός ίσως από τους ένστολους και τους δικαστικούς, τους οποίους χρειάζεται το σύστημα όσο γίνεται καλοπληρωμένους, για να μπορεί να επιβάλλει την πυγμή του. Έτσι ο κανιβαλισμός έχει αλλάξει πρόσωπο και εκφράζεται κυρίως από τις ληστείες, τους φόνους και τα πογκρομ κατά των μεταναστών από νοσταλγούς του ναζισμού που συμβαίνουν καθημερινά αλλά και από δολοφονικές επιθέσεις των δυνάμεων καταστολής κατά διαμαρτυρόμενων ανθρώπων.

In the last few years Greeks live through a period of deep economic recession, sustained by austerity measures and constantly increasing taxation. As a result, the majority of Greek citizens has become poorer in economic terms, unemployed or homeless, and generally a great part of the Greek society has no more the resources to survive within the existing system; Citizens of the urban centers, where there is no possibility of primary sector production, are by far in the worst position. Cutting funds in the health sector constitutes another direct threat to the lives of all Greeks, primarily of those chronically ill, who will be the first victims of a policy designed around numbers and statistics. Not few commit suicide. Young people are migrating in order to find a job and become slaves of this paranoid system, buying time from countries soon to be in the same state as Greece. Having turned themselves into numbers, people have left life aside; they have willingly become cogs in a system that is now aborting them.

Due to fact that I don’t live in the city and that I haven’t been to Athens for more than two years, I have no direct experience of this situation. I learn about it through the internet and the friends that live there. There is no doubt that the situation bears great resemblance to the period of German Occupation, in 1941-44: urban citizens were suffering, dying in the streets, and people living in the prefecture were striving to keep the land alive. Greek society is in despair. Nazi groups have come to the surface, stronger than ever and out of control, while the democratic Europe stays comfortably num.

Not more than a year ago, Greek society was on the verge of cannibalism: social and business pressure groups blamed each other in a futile attempt to ensure for themselves a minimum crisis impact. Greek civil servants became the first escape goat. By now, most of them have realized that no one will escape, except for those working in the justice and enforcement system. Today, cannibalism has a different face that can be traced in robberies, killings, pogroms against immigrants and murder attacks against protesting citizens.


2) The face of the crisis

  • In the essay in „The Tagesspiegel“ you write, the crisis is not only a crisis of economics, it is also a crises of values an moral. What does that mean?
  • Where do you see the origin of the crisis of values and moral?
  • The historiography of the crisis usually begins with the crash of Lehmann-Brothers. Do you agree that this is the starting point or would you tell the history of the crises in a different way?


Η κρίση είναι βαθιά και ξεκινάει από τη ρίζα. Η κατάρρευση της οικονομίας είναι η τελευταία ένδειξη, η οποία αγγίζει το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού, γι’ αυτό και είναι πιο επώδυνη.

Εδώ και πολλά χρόνια όμως η κρίση υπήρχε στα θέματα των αξιών που ξέπεσαν. Του Πολιτισμού και της Τέχνης που ισοπεδώθηκαν από το λάιφ στάιλ, της Μόρφωσης που θυσιάστηκε για την εξειδίκευση, της Ελευθερίας του ανθρώπου που θυσιάστηκε κι αυτή για μια θέση εργασίας με ωράριο και μισθό εντός του συστήματος, της Παραγωγής και της Δημιουργίας που έγιναν έννοιες άγνωστες για τον άνθρωπο-υπάλληλο, της Αυτάρκειας σε γνώσεις και τεχνικές για την παραγωγή της τροφής, που ξεχάστηκαν, θεωρήθηκαν ασχολίες κατώτερες και ανάξιες για να τις κάνει κάποιος αφού όλοι ήθελαν σπουδές σε πανεπιστήμια του συστήματος, για να λάβουν κατόπιν θέση γραφείου, να ζήσουν δηλαδή φυλακισμένοι με μισθό και να αγοράζουν την όποια ζωή και τροφή τους.

Η κρίση του συστήματος υπάρχει εξ ορισμού, οφείλεται στην φυσική απληστία του ανθρώπου και είναι ανίατη, όσα μέτρα κι αν ληφθούν. Ο καπιταλισμός θα καταστραφεί πολύ σύντομα διότι κοντεύει να φτάσει στο ζενίθ του. Οι χώρες που ακόμα αντέχουν, δεν θα αντέχουν για πολύ καιρό. Οι άνθρωποι που ζουν αυτή την ιστορική περίοδο, οι περισσότεροι θα πεθάνουν μαζί με το σύστημα. Είτε γίνει παγκόσμιος πόλεμος είτε όχι. Και οι επόμενοι που θα έρθουν στον κόσμο, θα βρεθούν σε ακόμα χειρότερη θέση διότι ο καπιταλισμός πριν ξεψυχίσει θα φροντίσει, φτάνοντας στο ζενίθ του, να καταστρέψει τα πάντα για να επιβιώνει μέχρι την τελευταία του στιγμή. Θα καταστρέψει την καλλιεργήσιμη γη τοποθετώντας φωτοβολταϊκά συστήματα για περισσότερη ενέργεια και κέρδος, θα καταστρέψει τα βουνά και το κλίμα για την τοποθέτηση ανεμογεννητριών, θα καταστρέψει τις ακτές με ανεξέλεγκτη δόμηση, θα καταστρέψει τις θάλασσες με υπεράντληση πετρελαίων και ρύπανση, θα καταστρέψει το οξυγόνο με την αποψίλωση των δασών και τους ρύπους. Οι επόμενες γενιές ανθρώπων στον πλανήτη θα περάσουν εφιαλτική και μικρή ζωή, μέχρι την τελική εξαφάνιση του ανθρώπινου είδους, αν δεν αλλάξουν άμεσα τρόπο σκέψης και ζωής οι άνθρωποι του λεγόμενου αναπτυγμένου κόσμου. Ούτως ή άλλως την εξαφάνισή του ως είδος ο άνθρωπος την μεθοδεύει επί χρόνια, αφού έχει αφήσει να ξεχαστούν και να χαθούν όλες οι τέχνες, οι τεχνικές και οι αγνές πρώτες ύλες για την παραγωγή της τροφής του, μολύνει τον πλανήτη και εργάζεται μονάχα για την παραγωγή χρήματος. Ασχολείται με τις «επιστήμες» και με το χρήμα, κυκλοφορεί με κοστούμια και σύγχρονα αυτοκίνητα, έχει ευγενείς τρόπους, αλλά ταυτόχρονα κόβει το κλαδί πάνω στο οποίο κάθεται, καταστρέφει τη γη, τον αέρα και τα νερά, καταναλώνοντας απερίσκεπτα ενέργεια και φυσικούς πόρους, έχει αφήσει τα βασικά συστατικά της ύπαρξής του, π.χ. την τροφή του και το νερό του, στα χέρια πολυεθνικών που τον ταϊζουν και τον ποτίζουν καρκίνο. Και αυτό το ον που ζει σήμερα με αυτόν ακριβώς τον τρόπο και θεωρεί ότι το χρήμα τον τρέφει, θεωρεί παράλληλα και τον εαυτό του ως το πιο ανεπτυγμένο και ευφυές από όλα τα υπόλοιπα όντα.

The crisis is deep and the problem is found in the root. The economic collapse is not but the last indication of something concerning the world population, making it thus even more painful. The crisis has always been a moral one, and has been present in all the truly important aspects of human life: in Art and Culture that were run over by Life-style, in Education that was sacrificed for the sake of Specialization, in Freedom given away for a job of specific salary and working hours within the system, in Productivity and Creation that became undefined concepts for the modern human-employee, in Knowledge regarding all traditional techniques that has been forgotten, considered worthless and inferior to the Knowledge of universities, which in turn was used by people in order to become employees. Employees that live like paid prisoners consuming processed food and useless products.

This is a system doomed to reach a state of crisis, because it was founded in the innate greed of human nature, a greed incurable no matter how many austerity measures are taken. Capitalism will eventually fall. It is a matter of time even for countries that seem unaffected, whether there will be another world-war or not. I’m deeply worried about the future, since capitalism will destroy everything in order to prolong its survival. It will destroy agriculture by placing solar panels, it will destroy the mountains and the climate by placing wind-turbines, it will destroy the beaches through uncontrolled tourism development, it will destroy the sea by uncontrolled petrol mining. The current mind set of the so called developed world leaves no room for optimism.


3) The German role in the crises

  • How would you describe the feelings of the Greeks about being dictated by other states? Are the feelings towards Germany different from the feelings towards other states (like France for example)? How do the Greeks feel about the Germans in the moment? How do you feel about the Germans right now?
  • Do other states have the right to decide on Greek affairs? Does especially Germany have the right, although it has benefit from the Greek debt policy very much?


Οι Έλληνες βρίσκονται πλέον σε κατάσταση κόπωσης και οι περισσότεροι παρακαλούν να συμβεί κάτι τελικό, όπως πτώχευση και κατάρρευση της ευρωζώνης, για να ξαναρχίσει κάτι άλλο καινούριο κάποια στιγμή. Υπάρχει οργή ενάντια κυρίως στην Γερμανία που φέρεται σαν να είναι η Ελλάδα αποικία της. Υπάρχει βέβαια και το ιστορικό προηγούμενο του Πολέμου και της Κατοχής.

Προσωπικά πιστεύω ότι αφού η Ευρώπη δεν είναι ένα κράτος, με ενιαία πολιτική σε όλα τα επίπεδα αλλά είναι μόνο μια νομισματική ένωση, κανένας δεν έχει δικαίωμα να επεμβαίνει στα εσωτερικά του άλλου. Η νομισματική ένωση της Ευρώπης απέτυχε επειδή απέτυχε η πολιτική ένωση των κρατών της, την οποίαν αυτή τη στιγμή η Γερμανία προσπαθεί να επιβάλει αποικιοκρατικά. Αυτό που κάνει η Ευρώπη με πρώτη την Γερμανία, στην Ελλάδα σήμερα είναι απαράδεκτο. Κυρίως οι απαιτήσεις για «ανάπτυξη» δίχως κανένα σεβασμό στη φύση και στον άνθρωπο. Απαιτήσεις που είναι αντίθετες με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας. Παρόλα αυτά οι απαιτήσεις αυτές τίθενται εκβιαστικά και θα έχουν ως αποτέλεσμα να καταστραφεί η Ελλάδα, να πληγεί ανεπανόρθωτα το φυσικό της περιβάλλον και να εξαθλιωθούν οι πολίτες της.

Greeks are long exhausted and the majority is looking forward to some kind of ending in order to make a new beginning. This could be national bankruptcy or Eurozone collapse, in reality it makes no difference. There is fear but also rage, generalized rage, against all and against ourselves. Germans politicians could not be the exception, especially due their unprecedented hypocrisy and repeated imperialistic perspective. The historic precedence of War and occupation simply makes things more intense.

Taken that Europe is only a monetary union and not a state with an integrated policy in all the levels, no state should have the right to interfere in the internal affairs of the other states. What has failed or was never intended to happen, the political union of Europe, is now attempted by Germany through a direct colonizing policy. Greece has been turned into Europe’s Guiney pig. The complete destruction of the beautiful Greek landscape, along with the social deprivation and humiliation of the Greek citizens, in order to achieve adequate development rates in this futile financial game, is not only against all European legislation, it’s utterly detrimental, it’s madness.


4) A look in the future

  • How do you think, things in Greece will develop in the future?
  • Do you want Greece to stay in the eurozone or would you prefere Greece going bankrupt?
  • Do you think Greece can recover from the crisis? How could this work? In what way Greece has to change?
  • Do things only in Greece have to change or has the EU on the whole to go a different way?


Αν δεν αλλάξει η συνολική πολιτική της Ευρώπης, το μέλλον νομίζω είναι η καταστροφή όλων των χωρών. Η Ελλάδα σε λίγο χρόνο θα έχει γίνει μια χώρα όπως η Γουατεμάλα και η Ταϋλάνδη. Με όλες τις πλουτοπαραγωγικές της πηγές και τα φυσικά αγαθά πουλημένα σε πολυεθνικές, με τους κατοίκους της να δουλεύουν με μισθούς πείνας, να μην έχουν πρόσβαση σε περίθαλψη και να πεθαίνουν άποροι, με το φυσικό της περιβάλλον εντελώς κατεστραμμένο και με τα ανήλικα παιδιά να παρέχουν υπηρεσίες σεξ γύρω από την Ακρόπολη, στους όποιους καλοντυμένους βορειοευρωπαίους τουρίστες υπάρχουν ακόμη, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση του ΑΕΠ της χώρας για να είναι απολύτως επιτυχημένοι οι στατιστικοί δείκτες και ευχαριστημένοι οι ευρωπαίοι εταίροι μας.

Η Ευρώπη έχει πρόβλημα ηθικής και αξιών και φαίνεται πολύ καθαρά στην συμπεριφορά της απέναντι στην Ελλάδα (όχι στους Έλληνες μόνο, αλλά στην χώρα συνολικά). Προσωπικά αυτή την Ευρώπη δεν την θέλω.

Ο τρόπος που προτείνω είναι η αλλαγή κατεύθυνσης προς την ήπια και ισόρροπη ανάπτυξη, δίχως γιγαντισμούς, που θα έχει στόχο την ευημερία και την υψηλή ποιότητα ζωής. Με σχεδιασμό πολλών μικρής κλίμακας έργων, επιχειρήσεων και μονάδων, με σεβασμό στον άνθρωπο, στη φύση και στις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου. Η Ευρώπη οφείλει να ανακαλύψει, να σεβαστεί επιτέλους, να καλλιεργήσει και να προωθήσει τις άπειρες μικρές ιδιαιτερότητες και μοναδικότητες της κάθε γωνιάς της και όχι να ισοπεδώνει τα πάντα με μόνο μέλημα τον ανταγωνισμό ευρώ δολαρίου.

If things don’t change, if there is no reaction, the country will come face to face with a rather dark scenario. Having sold off all of the country’s wealth and natural resources to international corporations, its citizens will be in the mercy of private capital, they will be working for ridiculous wages and will have no access to the otherwise collapsing health system. Poverty, corruption, crime and prostitution will be among the classic symptoms of this decayed historic period.

Europe has a deep moral problem, evident clearly in its behavior towards Greece (not only towards its citizens, but to the country as a whole). Personally, this is not the Europe I want.

Like so many others before me, I highlight the need for an imminent change. A change towards a mild and balanced development policy, away from the current mass model, which will not aim at increasing financial rates but primarily at increasing the wellbeing and the quality of life. I suggest the design of small scale infrastructure, businesses and energy units, with respect to nature, to humans, and to the uniqueness of each place. The Europe people dreamed of was one that would discover, respect and promote the endless special features of each state and not one that would run over them in a vain euro-dollar competition. If Europe is not willing to renegotiate its fundamental aim, there is no point in keeping it.


5) The Role of literature

  • Which role does the literature play during the crises?
  • Can literature help to overcome the trauma?

Πάντοτε η Τέχνη ήταν θεραπευτική. Στην σημερινή βέβαια συγκυρία η Τέχνη, όπως είπα και πριν, βρισκόταν σε κρίση πριν από την οικονομία και ήταν μάλιστα και μια βασική παράμετρος που οδήγησε στην οικονομική κρίση. Σήμερα, στην Ελλάδα τουλάχιστον, η λογοτεχνία εκφράζεται από ανθρώπους που στο σύνολό τους σχεδόν είναι γεννήτορες ή γόνοι της κρίσης αξιών, δίχως γνώσεις για την παραγωγή της ζωής αλλά μόνο για την εξαγορά αυτής. Ζουν κάτι άλλο από αυτό που είναι η ζωή έτσι όπως ορίζεται στη φύση. Υπηρετούν το σύστημα στη συντριπτική τους πλειονότητα και δεν έχουν να πουν τίποτε διαφορετικό για να δώσουν μια ελπίδα ή έναν άλλον τρόπο ζωής ή μια διαφορετική οπτική γωνία στους ανθρώπους. Γι αυτό οι άνθρωποι αναρωτιούνται πού είναι ο πνευματικός κόσμος και γιατί σωπαίνει (αν δεν είναι κυνικά καθεστωτικός, όπως συμβαίνει κατά κόρον στην Ελλάδα).

Εξαιρέσεις υπάρχουν βέβαια, και αυτοί, οι μετρημένοι στα δάχτυλα, βοηθούν με τον λόγο τους και την στάση ζωής τους κυρίως, όσους ανθρώπους έχουν τη διάθεση και την ικανότητα να αλλάξουν τον εαυτό τους.

Διότι για να βγούμε από την κρίση και να αλλάξει η Ευρώπη, το πρώτο βήμα είναι να αλλάξει ο καθένας από  μας την θεώρησή του απέναντι στον εαυτό του και στη ζωή του.

Art has always been therapeutic. However, as stated earlier, crisis in Art came prior to the economic crisis. Today, at least in Greece, literature is expressed by people that suffer from the same moral crisis, most of them being part of this system. This explains their loud absence, their inability to articulate a different vision, a way out of this situation, some kind of hope. There are obviously exceptions that through their work and attitude towards life provide a path for those who are willing and ready to listen. Because change in times of crisis should be a bottom-up process, it should come from the change made by each one of us in a personal level.




Be Sociable, Share!

3 thoughts on “Franffourter Algemeine Zeitung

  1. Pingback: Είμαστε όλοι υποτακτικοί των Γερμανών. Θα το ανεχθούμε για πολύ; | Γιάννης Μακριδάκης

  2. Pingback: Είμαστε όλοι υποτακτικοί των Γερμανών. Θα το ανεχθούμε για πολύ;, του Γιάννη Μακριδάκη | Chios Mastic News

  3. Pingback: Ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται… κι ο φασισμός από την κακοήθεια | Crystalia Patouli ————-

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>