Reading Greece: Yiannis Makridakis on Literature, Social Activism and a Natural Living

Reading Greece: Yiannis Makridakis on Literature, Social Activism and a Natural Living

Yiannis Makridakis was born in Chios in 1971 and studied mathematics. In 1997, he founded the Chios Studies Center with the purpose of research, archiving and studying of Chios, organizing its research and educational programs, while he published the quarterly journal ‘Pelinnaio’ up to 2011. In 2010 he moved from Athens to Volissos in the northwestern part of Chios “as an act of defiance against a global financial system he found unsustainable”. He set up the ‘Aplepistimio’ of Volissos, which organizes seminars on natural farming, an alkaline diet and an anticonsumption way of living.


He has written the following books: Syrmatenioi, xesyrmatenioi all. Chiot refugees and soldiers in the Middle East: Testimonials 1941-1946 (2006), 10.516 days: History of Modern Greek Chios 1912-1940, historical narrative (2007), One and Half Tin Cans, novel (2008), which was translated in Turkish, The right-hand pocket of the Cassock, novella (2009), Sun with teeth, novel (2010), Rabbit’s wool, novella (2010), The fall of Constantia, novel (2011) which was translated into French [La chute de Constantia, ed. S. Wespieser 2015], The rooster’s broth, novella (2012), God’s eye, novella (2013), Anti stefanou, novella (2015), The first vein, novella (2016). His political and philosophical articles have appeared in the international press and have been translated in English, German, French, Spanish, Dutch and Swedish.

Yiannis Makridakis spoke to Reading Greece* about his birthplace, Chios, where most of his books take place, his protagonists, “people who took an awry course in their life, yet defending it with dignity”, how the local and the global are closely interrelated and whether locality is still relevant in a globalized world, explaining why writing goes hand in hand with social activism, while also commenting on the current refugee flows and the need to “adopt a biocentric -and no longer anthropocentric- way of development and living”.


Most of your books take place in the island of Chios, your birthplace, eloquently depicting the language, customs, traditions and activities of the locals. What is it about Chios that continues to charm and inspire you? How do you respond to those who characterize you as a worthy descendant of Alexandros Papadiamantis?

My books take place mainly in insular micro-societies because I am inspired and charmed by the atmosphere that one can still experience in such societies. This atmosphere has been created through a long standing process of the islanders’ “fermentation” with the rough, yet sweet and serene Aegean scenery. Being an islander forms a major part of being Greek; yet, as it happens with all anthropological-ethnic diversities around the world, the islander identity is being overpowered and destroyed at a rapid pace by the onslaught of consumerism, resulting in the homogenization of societies through an environmentally destructive profit-oriented perception for development. As for Papadiamantis, it is a great honor to be compared to him; yet it is an easy and superficial comparison, solely based on the fact that insular societies hold a predominant role in Papadiamantis’ work as well.

In his review, Giorgos Kostakiotis wrote that your protagonists live on the margins of society, and the only way out is through total negation and rupture. Do you identify yourself with your heroes? Is rupture the only way to achieve our personal ‘catharsis’?

To some extent, I identify myself with my heroes, though I don’t really know if I have the same vigor and endurance. My heroes are usually people who took an awry course in their life, yet they are defending it with dignity. They are people who perceived life as a mission and stuck to that mission till the end. They are people who came in conflict with what they regarded as status quo because they couldn’t do otherwise. For the time being, that’s what I do myself and I hope to be able to do the same throughout my life. Rupture is, in my opinion, the perfectly natural reaction of a spirited human beingthat claims their right to life.


The local and the global are interrelated in most of your books, yet with an obvious priority to the former. Is locality still relevant in an increasingly globalized world? Could local actions spark changes or policy actions at a national or even global level?

The ‘global’ is the sum of all the ‘locals’. Anyone who cares to live harmoniously both with their peers and all those different creatures of their surrounding micro-cosmos, advances global harmony. It’s only through the collective actions of small communities, which are truly aware of their natural dependence and co-existence, that there is hope for change at a global level. It’s only from small communities that humanity may review its value system, shed its misguided self and realize that true wealth lies in biodiversity and natural resources.

Critics claim that your emphasis on rural happiness vs urban decline aims to revitalize an idealistic past. Since you are also an environmental activist and a farmer yourself, do your books constitute another way to motivate people towards an alternative way of life?

I’m not a fan, nor a fervent supporter of a past way of life. Because I’m sure that were we to go back to the past, we would sooner or later reach the same point, we would come to the same deadlock, which will be even more daunting. I personally live with plants and other creatures, close to natural resources, which I try to protect and manage as prudently and conscientiously as I can, while through some of my books I propose a change of attitude: to come closer to our natural self, renounce our consumer nature and turn to a post-consumer era; a change that has already started to take shape.

To modern war refugees that come to our country we owe to give back in return what their ancestors offered to ours”. Given that your first book [Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι, όλοι] is about war refugees of Chios in the Middle East (1941-1946), how would you comment on the current refugee/migrant crisis?


The current refugee flows move in the exactly opposite directions, compared to the ones in 1941, when impoverished Greek war refugees left for the Turkish coast on boats and ended up– after dangerous and long journeys – in the Middle East. War is the reset button of capitalism.

Modern wars are the result of the irrational consumption of the planet’s natural resources by the so-called developed countries and societies. These countries ‘thrive’ to the detriment of other humans and places, whose natural wealth they covet or have already conquered and immorally exploit in order to continue ‘thriving’. A perfectly natural consequence of such violent conquest or acquisition of a place’s natural resources is the shift of its population to where its natural resources are heading.

In the so-called developed world, we are witnessing the beginning of a widespread racial and population redistribution: it is neither possible nor ethical to try to stop this by violent means. The only solution is to move the political agenda towards preserving our natural resources, to adopt a biocentric -and no longer anthropocentric- way of development and living. We need to abandon the suicidal, if not murderous, rampant consumerism if we want to safeguard every country against disintegration and destruction.

Writing and social activism go hand in hand. As long as I’m socially active, I will continue writing. When I’m tired, I will stop writing as well”. Tell us more.

Writing for me is a result of social activism; literature lies inside life itself, born and flourishing through the interaction among people and other living organisms. In other words, literature lives free in human societies and the writer, who, by definition, has the desire to discover it and turn it into a book, cannot but intermingle with other people, delving into their souls, observing their expressions, their actions, their attitude toward the world and gathering their words. When doing that, he cannot help but take part in their affairs and take a clear and public stance on all the issues they are preoccupied with. The writer cannot do otherwise; it’s a natural reaction against injustice. At least this is how I experience it personally.


*Interview by Athina Rossoglou


Η συνέντευξη δόθηκε στα ελληνικά και μεταφράστηκε για της ανάγκες του ιστοτόπου στα αγγλικά από την Αθηνά Ρώσσογλου

1.       Τα περισσότερα βιβλία σου διαδραματίζονται στη Χίο, την πατρίδα σου, αποτυπώνουν την ντοπιολαλιά της και περιγράφουν τα ήθη, τις παραδόσεις και τις καθημερινές δραστηριότητες των ντόπιων. Το είναι αυτό που σε εμπνεύει και σε γοητεύει στη Χίο; Tι απαντάς σε αυτούς που σε θεωρούν επίγονο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη; 

Απ: Τα βιβλία μου διαδραματίζονται κυρίως σε νησιωτικές μικροκοινωνίες διότι με γοητεύει και με εμπνέει η ατμόσφαιρα που μπορεί ακόμη κανείς να βιώσει μέσα σ’ αυτές και η οποία έχει διαμορφωθεί από την μακραίωνη διαδικασία ζύμωσης του ανθρώπου με το τραχύ και συνάμα γλυκό και γαλήνιο τοπίο του Αιγαίου. Η νησιωτικότητα είναι ένα ιδιαίτερο και πολύ σπουδαίο κομμάτι της ελληνικότητας, η οποία, όπως και όλες οι κατά τόπους ανθρωπολογικές – εθνολογικές διαφορετικότητες του πλανήτη, αλώνεται και ισοπεδώνεται με γοργούς ρυθμούς από την επέλαση του καταναλωτισμού, που έχει ως συνέπεια την ομογενοποίηση των κοινωνιών και των εθνοτήτων μέσα από μια καταστροφική για τον πλανήτη αγοραία αντίληψη για την ανάπτυξη και τη ζωή.   Όσο για τον Παπαδιαμάντη, είναι μεγάλη μου τιμή να με συνδέουν μαζί του αλλά είναι νομίζω μια εύκολη και επιφανειακή προσέγγιση που οφείλεται ακριβώς και μόνο στο ότι η νησιωτικότητα κατέχει σπουδαία θέση και στο δικό μου έργο.  

2.       Ο Γιώργος Κωστακιώτης έγραψε ότι οι ήρωές σου “ βρίσκονται διαρκώς έξω από το κόσµο – έξω από την δεδοµένη κοινωνική πραγµατικότητα που τους περιβάλλει, µετατρέποντας τον εαυτό τους σε περιθωριακές υπάρξεις” και ότι «η ρήξη – µε τις οποιεσδήποτε συνέπειες – επιβάλλεται από τον συγγραφέα σαν µοναδική λύση και λειτουργεί για τους ήρωες σαν προσπάθεια να σβήσει από την µνήµη τους το βίωµα της δυστοπίας». Ταυτίζεσαι με τους ήρωές σου; Αποτελεί η ρήξη τον μόνο δρόμο προκειμένου να επιτύχει κανείς την προσωπική του «κάθαρση»; 

Απ: Σε έναν βαθμό ταυτίζομαι με τους ήρωές μου αν και δεν ξέρω αν έχω τόσα ψυχικά αποθέματα. Οι ήρωές μου είναι συνήθως άνθρωποι που πήραν μια λοξή πορεία στον βίο τους και την υπηρέτησαν με αξιοπρέπεια. Είναι άνθρωποι που είδαν τη ζωή ως αποστολή και την τίμησαν μέχρι τέλους. Είναι άνθρωποι που προέβησαν σε ρήξη με ό,τι αντιλαμβάνονταν ως κατεστημένο διότι απλά δεν μπορούσαν να πράξουν αλλιώς. Προς το παρόν το ίδιο πράττω κι εγώ και θα ήθελα να μπορώ να πράττω το ίδιο μέχρι τέλους. Η ρήξη είναι κατά την άποψή μου η απόλυτα φυσική αντίδραση ενός ψυχωμένου πλάσματος που θέλει να ζήσει.

3.       Το τοπικό και το παγκόσμιο διαπλέκονται στα βιβλία σου, με εμφανή προτεραιότητα στο τοπικό.  Σε έναν αυξανόμενα παγκοσμιοποιημένο, έχει νόημα να μιλάμε για τοπικότητα; Θα μπορούσαν οι συλλογικές δράσεις μικρών κοινοτήτων να αποτελέσουν εφαλτήριο για αλλαγές ή παρεμβάσεις σε εθνικό ή ακόμη και παγκόσμιο επίπεδο;

Απ: Το «παγκόσμιο» είναι το άθροισμα όλων των «τοπικών». Όποιος φροντίζει να ζει αρμονικά με τα άλλα όμοιά του αλλά και διαφορετικά πλάσματα του μικρόκοσμου που τον περιβάλει, προάγει την παγκόσμια αρμονία. Μόνο με συλλογικές δράσεις μικρών κοινωνιών που έχουν κατακτήσει σε μεγάλο βαθμό την συνειδητότητα της φυσικής τους ύπαρξης και συνύπαρξης υπάρχει ελπίδα αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο. Μόνο από τις μικρές κοινωνίες μπορεί η ανθρωπότητα να επαναστήσει το αξιακό της σύστημα, να θυμηθεί ξανά ότι ο πλούτος είναι η βιοποικιλότητα και οι φυσικοί πόροι, και να απεγκλωβιστεί από τον παραπλανημένο εαυτό της.

4.       Ορισμένες κριτικές στο έργο σου σημειώνουν ότι η έμφαση στο δίπολο αγροτική ευτυχία-αστική κατάπτωση στοχεύουν στο να αναβιώσουν ένα ιδεαλιστικό παρελθόν. Όντας ο ίδιος οικολογικός ακτιβιστής και φυσικός παραγωγός,  θεωρείς ότι τα βιβλία σου αποτελούν έναν ακόμη τρόπο να παρακινήσεις τους αναγνώστες σου προς έναν εναλλακτικό τρόπο ζωής;

Απ: Δεν είμαι οπαδός ούτε πρέσβης κάποιου παρελθοντικού τρόπου ζωής. Διότι είμαι βέβαιος πως αν ξαναγυρίσουμε στο παρελθόν, πάλι αργά ή γρήγορα εδώ θα έρθουμε, δηλαδή δεν θα πετύχουμε τίποτε άλλο παρά να ξαναβρεθούμε σε λίγα χρόνια στο ίδιο με το σημερινό αδιέξοδο, το οποίο θα είναι τότε ακόμη πιο τρομακτικό. Προσωπικά ζω μαζί με τα φυτά και τα άλλα πλάσματα και κοντά στους φυσικούς πόρους τους οποίους φροντίζω να προστατεύω όσο μπορώ και να διαχειρίζομαι συνετά και συνειδητά, προτείνω δε μέσα από κάποια βιβλία μου την αλλαγή στάσης ζωής και την προσέγγιση του φυσικού εαυτού μας με ταυτόχρονη απάρνηση της καταναλωτικής μας υπόστασης και στροφή μας προς την μετακαταναλωτική εποχή της ανθρωπότητας που έχει ήδη ανατείλει στην Ιστορία της.

5.       Το βιβλίο σου Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι, όλοι αναφέρεται στους Έλληνες πρόσφυγες της Χίου που κατέφυγαν στην Μέση Ανατολή την περίοδο 1941-1946. “Στους σύγχρονους πρόσφυγες πολέμου που έρχονται στον τόπο μας οφείλουμε μοναχά να ανταποδώσουμε τα όσα οι πρόγονοί τους πρόσφεραν τότε στους δικούς μας προγόνους”. Πώς σχολιάζεις της σημερινή προσφυγική/μεταναστευτική κρίση;

Απ: Το σύγχρονο προσφυγικό ρεύμα έχει ακριβώς την αντίστροφη πορεία από αυτό που έλαβε χώρα το 1941, όταν εξαθλιωμένοι Έλληνες πρόσφυγες πολέμου περνούσαν κάθε βράδυ παράνομα με βάρκες στα τουρκικά παράλια και κατέληγαν μετά από ταξίδια επικίνδυνα και πολυήμερα στην Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος είναι η επανεκκίνηση του καπιταλισμού. Οι σύγχρονοι πόλεμοι είναι αποτέλεσμα της αλόγιστης κατανάλωσης των φυσικών πόρων του πλανήτη από τις λεγόμενες αναπτυγμένες χώρες και κοινωνίες, οι οποίες φυσικά «ευημερούν» εις βάρος άλλων ανθρώπων και τόπων, των οποίων τον φυσικό πλούτο εποφθαλμιούν ή ήδη έχουν κατακτήσει και νέμονται ανήθικα για να συνεχίσουν να «ευημερούν». Απόλυτα φυσική συνέπεια της βίαιης κατάκτησης ή διεκδίκησης των φυσικών πόρων ενός τόπου, είναι η μετατόπιση του πληθυσμού του προς τα εκεί που κατευθύνθηκαν και οι πόροι του. Βιώνουμε λοιπόν στον λεγόμενο δυτικό αναπτυγμένο κόσμο μια τεράστια φυλετική και πληθυσμιακή ανακατανομή που μόλις άρχισε και που δεν είναι ούτε δυνατόν ούτε ηθικό να ανακοπεί βίαια. Η μόνη λύση είναι η αλλαγή της πολιτικής ατζέντας προς την εξοικονόμηση των φυσικών πόρων, την οικουμενική και όχι πια ανθρωποκεντρική θεώρηση της ζωής και της ανάπτυξης, τον τερματισμό του άκρατου αυτοκτονικού και δολοφονικού καταναλωτισμού και την προστασία κάθε πατρίδας από την απομύζηση και την καταστροφή.

6.       Συγγραφή χωρίς κοινωνική δράση δεν υπάρχει για μένα… Όσο έχω λοιπόν κοινωνική δράση, θα γράφω. Όταν κουραστώ, θα σταματήσω και το γράψιμο”. Πώς συνδυάζονται συγγραφή και κοινωνική δράση στον Γιάννη Μακριδάκη;


Απ: Η συγγραφή για μένα είναι αποτέλεσμα της κοινωνικής δράσης. Διότι η λογοτεχνία βρίσκεται μέσα στη ζωή, γεννιέται και ανθίζει από την αλληλεπίδραση των ανθρώπων μεταξύ τους και με τα άλλα πλάσματα. Η λογοτεχνία δηλαδή υπάρχει ελεύθερη στις κοινωνίες των ανθρώπων και ο συγγραφέας, που έχει εξ ορισμού το μεράκι να την ανακαλύπτει και να την κάνει βιβλίο, δεν μπορεί να πράττει αλλιώς παρά να συναναστρέφεται τους άλλους ανθρώπους και να ψαχουλεύει τις ψυχές τους, να παρατηρεί τις εκφράσεις τους, τις κινήσεις τους και τη στάση τους απέναντι στον κόσμο, καθώς και να μαζεύει τις λέξεις τους. Όταν τα κάνει όλα αυτά, δεν γίνεται να μην συμμετέχει στα θέματά τους, ούτε να μην παίρνει θέση ξεκάθαρη και δημόσια για όλα τα ζητήματα που τους απασχολούν. Το κάνει διότι δεν μπορεί να κάνει αλλιώς, είναι η φυσική του ροπή ενάντια στην αδικία. Έτσι τουλάχιστον το βιώνω προσωπικά.


Be Sociable, Share!

One thought on “Reading Greece: Yiannis Makridakis on Literature, Social Activism and a Natural Living

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>