Εβδομάδα γνωριμίας και τον Αύγουστο!

Featured

Στην Βολισσό της ΒΔ Χίου λειτουργεί το σπίτι της λογοτεχνίας.

Εκδότες, συγγραφείς, κριτικοί, μεταφραστές, δημοσιογράφοι, οργανωτές λεσχών ανάγνωσης, βιβλιοπώλες, εργαζόμενοι στον χώρο τους βιβλίου, οι οποίοι θα ήθελαν να μείνουν εδώ, απολαμβάνουν έκπτωση 20% στις αναγραφόμενες τιμές. Επίσης υπάρχει δυνατότητα αποπληρωμής της διαμονής με ανταλλαγή φιλοξενίας αλλά και με προσφορά βιβλίων.
Το σπίτι της λογοτεχνίας στη Βολισσό μπορείτε να το δείτε εδώ 
Οι προσφορές ισχύουν από Σεπτέμβριο μέχρι Μάιο κάθε έτους
Ειδικά για φέτος υπάρχει μία εβδομάδα γνωριμίας εντός Αυγούστου κατά την οποίαν ισχύει η έκπτωση 20% (από 21 έως 28 του μήνα). Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν στο akridaki@gmail.com
Καλό καλοκαίρι

Reading Greece: Yiannis Makridakis on Literature, Social Activism and a Natural Living

Featured

Reading Greece: Yiannis Makridakis on Literature, Social Activism and a Natural Living

Yiannis Makridakis was born in Chios in 1971 and studied mathematics. In 1997, he founded the Chios Studies Center with the purpose of research, archiving and studying of Chios, organizing its research and educational programs, while he published the quarterly journal ‘Pelinnaio’ up to 2011. In 2010 he moved from Athens to Volissos in the northwestern part of Chios “as an act of defiance against a global financial system he found unsustainable”. He set up the ‘Aplepistimio’ of Volissos, which organizes seminars on natural farming, an alkaline diet and an anticonsumption way of living.

Makridakis7

He has written the following books: Syrmatenioi, xesyrmatenioi all. Chiot refugees and soldiers in the Middle East: Testimonials 1941-1946 (2006), 10.516 days: History of Modern Greek Chios 1912-1940, historical narrative (2007), One and Half Tin Cans, novel (2008), which was translated in Turkish, The right-hand pocket of the Cassock, novella (2009), Sun with teeth, novel (2010), Rabbit’s wool, novella (2010), The fall of Constantia, novel (2011) which was translated into French [La chute de Constantia, ed. S. Wespieser 2015], The rooster’s broth, novella (2012), God’s eye, novella (2013), Anti stefanou, novella (2015), The first vein, novella (2016). His political and philosophical articles have appeared in the international press and have been translated in English, German, French, Spanish, Dutch and Swedish.

Yiannis Makridakis spoke to Reading Greece* about his birthplace, Chios, where most of his books take place, his protagonists, “people who took an awry course in their life, yet defending it with dignity”, how the local and the global are closely interrelated and whether locality is still relevant in a globalized world, explaining why writing goes hand in hand with social activism, while also commenting on the current refugee flows and the need to “adopt a biocentric -and no longer anthropocentric- way of development and living”.

Image1

Most of your books take place in the island of Chios, your birthplace, eloquently depicting the language, customs, traditions and activities of the locals. What is it about Chios that continues to charm and inspire you? How do you respond to those who characterize you as a worthy descendant of Alexandros Papadiamantis?

My books take place mainly in insular micro-societies because I am inspired and charmed by the atmosphere that one can still experience in such societies. This atmosphere has been created through a long standing process of the islanders’ “fermentation” with the rough, yet sweet and serene Aegean scenery. Being an islander forms a major part of being Greek; yet, as it happens with all anthropological-ethnic diversities around the world, the islander identity is being overpowered and destroyed at a rapid pace by the onslaught of consumerism, resulting in the homogenization of societies through an environmentally destructive profit-oriented perception for development. As for Papadiamantis, it is a great honor to be compared to him; yet it is an easy and superficial comparison, solely based on the fact that insular societies hold a predominant role in Papadiamantis’ work as well.

In his review, Giorgos Kostakiotis wrote that your protagonists live on the margins of society, and the only way out is through total negation and rupture. Do you identify yourself with your heroes? Is rupture the only way to achieve our personal ‘catharsis’?

To some extent, I identify myself with my heroes, though I don’t really know if I have the same vigor and endurance. My heroes are usually people who took an awry course in their life, yet they are defending it with dignity. They are people who perceived life as a mission and stuck to that mission till the end. They are people who came in conflict with what they regarded as status quo because they couldn’t do otherwise. For the time being, that’s what I do myself and I hope to be able to do the same throughout my life. Rupture is, in my opinion, the perfectly natural reaction of a spirited human beingthat claims their right to life.

CollageNature

The local and the global are interrelated in most of your books, yet with an obvious priority to the former. Is locality still relevant in an increasingly globalized world? Could local actions spark changes or policy actions at a national or even global level?

The ‘global’ is the sum of all the ‘locals’. Anyone who cares to live harmoniously both with their peers and all those different creatures of their surrounding micro-cosmos, advances global harmony. It’s only through the collective actions of small communities, which are truly aware of their natural dependence and co-existence, that there is hope for change at a global level. It’s only from small communities that humanity may review its value system, shed its misguided self and realize that true wealth lies in biodiversity and natural resources.

Critics claim that your emphasis on rural happiness vs urban decline aims to revitalize an idealistic past. Since you are also an environmental activist and a farmer yourself, do your books constitute another way to motivate people towards an alternative way of life?

I’m not a fan, nor a fervent supporter of a past way of life. Because I’m sure that were we to go back to the past, we would sooner or later reach the same point, we would come to the same deadlock, which will be even more daunting. I personally live with plants and other creatures, close to natural resources, which I try to protect and manage as prudently and conscientiously as I can, while through some of my books I propose a change of attitude: to come closer to our natural self, renounce our consumer nature and turn to a post-consumer era; a change that has already started to take shape.

To modern war refugees that come to our country we owe to give back in return what their ancestors offered to ours”. Given that your first book [Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι, όλοι] is about war refugees of Chios in the Middle East (1941-1946), how would you comment on the current refugee/migrant crisis?

CollageRefugee

The current refugee flows move in the exactly opposite directions, compared to the ones in 1941, when impoverished Greek war refugees left for the Turkish coast on boats and ended up– after dangerous and long journeys – in the Middle East. War is the reset button of capitalism.

Modern wars are the result of the irrational consumption of the planet’s natural resources by the so-called developed countries and societies. These countries ‘thrive’ to the detriment of other humans and places, whose natural wealth they covet or have already conquered and immorally exploit in order to continue ‘thriving’. A perfectly natural consequence of such violent conquest or acquisition of a place’s natural resources is the shift of its population to where its natural resources are heading.

In the so-called developed world, we are witnessing the beginning of a widespread racial and population redistribution: it is neither possible nor ethical to try to stop this by violent means. The only solution is to move the political agenda towards preserving our natural resources, to adopt a biocentric -and no longer anthropocentric- way of development and living. We need to abandon the suicidal, if not murderous, rampant consumerism if we want to safeguard every country against disintegration and destruction.

Writing and social activism go hand in hand. As long as I’m socially active, I will continue writing. When I’m tired, I will stop writing as well”. Tell us more.

Writing for me is a result of social activism; literature lies inside life itself, born and flourishing through the interaction among people and other living organisms. In other words, literature lives free in human societies and the writer, who, by definition, has the desire to discover it and turn it into a book, cannot but intermingle with other people, delving into their souls, observing their expressions, their actions, their attitude toward the world and gathering their words. When doing that, he cannot help but take part in their affairs and take a clear and public stance on all the issues they are preoccupied with. The writer cannot do otherwise; it’s a natural reaction against injustice. At least this is how I experience it personally.

CollageFinal

*Interview by Athina Rossoglou

 

Η συνέντευξη δόθηκε στα ελληνικά και μεταφράστηκε για της ανάγκες του ιστοτόπου στα αγγλικά από την Αθηνά Ρώσσογλου

1.       Τα περισσότερα βιβλία σου διαδραματίζονται στη Χίο, την πατρίδα σου, αποτυπώνουν την ντοπιολαλιά της και περιγράφουν τα ήθη, τις παραδόσεις και τις καθημερινές δραστηριότητες των ντόπιων. Το είναι αυτό που σε εμπνεύει και σε γοητεύει στη Χίο; Tι απαντάς σε αυτούς που σε θεωρούν επίγονο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη; 

Απ: Τα βιβλία μου διαδραματίζονται κυρίως σε νησιωτικές μικροκοινωνίες διότι με γοητεύει και με εμπνέει η ατμόσφαιρα που μπορεί ακόμη κανείς να βιώσει μέσα σ’ αυτές και η οποία έχει διαμορφωθεί από την μακραίωνη διαδικασία ζύμωσης του ανθρώπου με το τραχύ και συνάμα γλυκό και γαλήνιο τοπίο του Αιγαίου. Η νησιωτικότητα είναι ένα ιδιαίτερο και πολύ σπουδαίο κομμάτι της ελληνικότητας, η οποία, όπως και όλες οι κατά τόπους ανθρωπολογικές – εθνολογικές διαφορετικότητες του πλανήτη, αλώνεται και ισοπεδώνεται με γοργούς ρυθμούς από την επέλαση του καταναλωτισμού, που έχει ως συνέπεια την ομογενοποίηση των κοινωνιών και των εθνοτήτων μέσα από μια καταστροφική για τον πλανήτη αγοραία αντίληψη για την ανάπτυξη και τη ζωή.   Όσο για τον Παπαδιαμάντη, είναι μεγάλη μου τιμή να με συνδέουν μαζί του αλλά είναι νομίζω μια εύκολη και επιφανειακή προσέγγιση που οφείλεται ακριβώς και μόνο στο ότι η νησιωτικότητα κατέχει σπουδαία θέση και στο δικό μου έργο.  

2.       Ο Γιώργος Κωστακιώτης έγραψε ότι οι ήρωές σου “ βρίσκονται διαρκώς έξω από το κόσµο – έξω από την δεδοµένη κοινωνική πραγµατικότητα που τους περιβάλλει, µετατρέποντας τον εαυτό τους σε περιθωριακές υπάρξεις” και ότι «η ρήξη – µε τις οποιεσδήποτε συνέπειες – επιβάλλεται από τον συγγραφέα σαν µοναδική λύση και λειτουργεί για τους ήρωες σαν προσπάθεια να σβήσει από την µνήµη τους το βίωµα της δυστοπίας». Ταυτίζεσαι με τους ήρωές σου; Αποτελεί η ρήξη τον μόνο δρόμο προκειμένου να επιτύχει κανείς την προσωπική του «κάθαρση»; 

Απ: Σε έναν βαθμό ταυτίζομαι με τους ήρωές μου αν και δεν ξέρω αν έχω τόσα ψυχικά αποθέματα. Οι ήρωές μου είναι συνήθως άνθρωποι που πήραν μια λοξή πορεία στον βίο τους και την υπηρέτησαν με αξιοπρέπεια. Είναι άνθρωποι που είδαν τη ζωή ως αποστολή και την τίμησαν μέχρι τέλους. Είναι άνθρωποι που προέβησαν σε ρήξη με ό,τι αντιλαμβάνονταν ως κατεστημένο διότι απλά δεν μπορούσαν να πράξουν αλλιώς. Προς το παρόν το ίδιο πράττω κι εγώ και θα ήθελα να μπορώ να πράττω το ίδιο μέχρι τέλους. Η ρήξη είναι κατά την άποψή μου η απόλυτα φυσική αντίδραση ενός ψυχωμένου πλάσματος που θέλει να ζήσει.

3.       Το τοπικό και το παγκόσμιο διαπλέκονται στα βιβλία σου, με εμφανή προτεραιότητα στο τοπικό.  Σε έναν αυξανόμενα παγκοσμιοποιημένο, έχει νόημα να μιλάμε για τοπικότητα; Θα μπορούσαν οι συλλογικές δράσεις μικρών κοινοτήτων να αποτελέσουν εφαλτήριο για αλλαγές ή παρεμβάσεις σε εθνικό ή ακόμη και παγκόσμιο επίπεδο;

Απ: Το «παγκόσμιο» είναι το άθροισμα όλων των «τοπικών». Όποιος φροντίζει να ζει αρμονικά με τα άλλα όμοιά του αλλά και διαφορετικά πλάσματα του μικρόκοσμου που τον περιβάλει, προάγει την παγκόσμια αρμονία. Μόνο με συλλογικές δράσεις μικρών κοινωνιών που έχουν κατακτήσει σε μεγάλο βαθμό την συνειδητότητα της φυσικής τους ύπαρξης και συνύπαρξης υπάρχει ελπίδα αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο. Μόνο από τις μικρές κοινωνίες μπορεί η ανθρωπότητα να επαναστήσει το αξιακό της σύστημα, να θυμηθεί ξανά ότι ο πλούτος είναι η βιοποικιλότητα και οι φυσικοί πόροι, και να απεγκλωβιστεί από τον παραπλανημένο εαυτό της.

4.       Ορισμένες κριτικές στο έργο σου σημειώνουν ότι η έμφαση στο δίπολο αγροτική ευτυχία-αστική κατάπτωση στοχεύουν στο να αναβιώσουν ένα ιδεαλιστικό παρελθόν. Όντας ο ίδιος οικολογικός ακτιβιστής και φυσικός παραγωγός,  θεωρείς ότι τα βιβλία σου αποτελούν έναν ακόμη τρόπο να παρακινήσεις τους αναγνώστες σου προς έναν εναλλακτικό τρόπο ζωής;

Απ: Δεν είμαι οπαδός ούτε πρέσβης κάποιου παρελθοντικού τρόπου ζωής. Διότι είμαι βέβαιος πως αν ξαναγυρίσουμε στο παρελθόν, πάλι αργά ή γρήγορα εδώ θα έρθουμε, δηλαδή δεν θα πετύχουμε τίποτε άλλο παρά να ξαναβρεθούμε σε λίγα χρόνια στο ίδιο με το σημερινό αδιέξοδο, το οποίο θα είναι τότε ακόμη πιο τρομακτικό. Προσωπικά ζω μαζί με τα φυτά και τα άλλα πλάσματα και κοντά στους φυσικούς πόρους τους οποίους φροντίζω να προστατεύω όσο μπορώ και να διαχειρίζομαι συνετά και συνειδητά, προτείνω δε μέσα από κάποια βιβλία μου την αλλαγή στάσης ζωής και την προσέγγιση του φυσικού εαυτού μας με ταυτόχρονη απάρνηση της καταναλωτικής μας υπόστασης και στροφή μας προς την μετακαταναλωτική εποχή της ανθρωπότητας που έχει ήδη ανατείλει στην Ιστορία της.

5.       Το βιβλίο σου Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι, όλοι αναφέρεται στους Έλληνες πρόσφυγες της Χίου που κατέφυγαν στην Μέση Ανατολή την περίοδο 1941-1946. “Στους σύγχρονους πρόσφυγες πολέμου που έρχονται στον τόπο μας οφείλουμε μοναχά να ανταποδώσουμε τα όσα οι πρόγονοί τους πρόσφεραν τότε στους δικούς μας προγόνους”. Πώς σχολιάζεις της σημερινή προσφυγική/μεταναστευτική κρίση;

Απ: Το σύγχρονο προσφυγικό ρεύμα έχει ακριβώς την αντίστροφη πορεία από αυτό που έλαβε χώρα το 1941, όταν εξαθλιωμένοι Έλληνες πρόσφυγες πολέμου περνούσαν κάθε βράδυ παράνομα με βάρκες στα τουρκικά παράλια και κατέληγαν μετά από ταξίδια επικίνδυνα και πολυήμερα στην Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος είναι η επανεκκίνηση του καπιταλισμού. Οι σύγχρονοι πόλεμοι είναι αποτέλεσμα της αλόγιστης κατανάλωσης των φυσικών πόρων του πλανήτη από τις λεγόμενες αναπτυγμένες χώρες και κοινωνίες, οι οποίες φυσικά «ευημερούν» εις βάρος άλλων ανθρώπων και τόπων, των οποίων τον φυσικό πλούτο εποφθαλμιούν ή ήδη έχουν κατακτήσει και νέμονται ανήθικα για να συνεχίσουν να «ευημερούν». Απόλυτα φυσική συνέπεια της βίαιης κατάκτησης ή διεκδίκησης των φυσικών πόρων ενός τόπου, είναι η μετατόπιση του πληθυσμού του προς τα εκεί που κατευθύνθηκαν και οι πόροι του. Βιώνουμε λοιπόν στον λεγόμενο δυτικό αναπτυγμένο κόσμο μια τεράστια φυλετική και πληθυσμιακή ανακατανομή που μόλις άρχισε και που δεν είναι ούτε δυνατόν ούτε ηθικό να ανακοπεί βίαια. Η μόνη λύση είναι η αλλαγή της πολιτικής ατζέντας προς την εξοικονόμηση των φυσικών πόρων, την οικουμενική και όχι πια ανθρωποκεντρική θεώρηση της ζωής και της ανάπτυξης, τον τερματισμό του άκρατου αυτοκτονικού και δολοφονικού καταναλωτισμού και την προστασία κάθε πατρίδας από την απομύζηση και την καταστροφή.

6.       Συγγραφή χωρίς κοινωνική δράση δεν υπάρχει για μένα… Όσο έχω λοιπόν κοινωνική δράση, θα γράφω. Όταν κουραστώ, θα σταματήσω και το γράψιμο”. Πώς συνδυάζονται συγγραφή και κοινωνική δράση στον Γιάννη Μακριδάκη;

 

Απ: Η συγγραφή για μένα είναι αποτέλεσμα της κοινωνικής δράσης. Διότι η λογοτεχνία βρίσκεται μέσα στη ζωή, γεννιέται και ανθίζει από την αλληλεπίδραση των ανθρώπων μεταξύ τους και με τα άλλα πλάσματα. Η λογοτεχνία δηλαδή υπάρχει ελεύθερη στις κοινωνίες των ανθρώπων και ο συγγραφέας, που έχει εξ ορισμού το μεράκι να την ανακαλύπτει και να την κάνει βιβλίο, δεν μπορεί να πράττει αλλιώς παρά να συναναστρέφεται τους άλλους ανθρώπους και να ψαχουλεύει τις ψυχές τους, να παρατηρεί τις εκφράσεις τους, τις κινήσεις τους και τη στάση τους απέναντι στον κόσμο, καθώς και να μαζεύει τις λέξεις τους. Όταν τα κάνει όλα αυτά, δεν γίνεται να μην συμμετέχει στα θέματά τους, ούτε να μην παίρνει θέση ξεκάθαρη και δημόσια για όλα τα ζητήματα που τους απασχολούν. Το κάνει διότι δεν μπορεί να κάνει αλλιώς, είναι η φυσική του ροπή ενάντια στην αδικία. Έτσι τουλάχιστον το βιώνω προσωπικά.

 

Καίγεται πάλι το νησί

4 χρόνια μετά τη μεγάλη καταστροφική πυρκαγιά ήρθε κι άλλη παρόμοια και θα καίει για μέρες όπως δείχνει η κατάσταση των ανέμων και των μέσων πυρόσβεσης. Έτσι, για να κάψει ό,τι αναδασώθηκε φυσικά, μαζί και όλα τα ζωντανά που κατάφεραν να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν στο μεσοδιάστημα.

Καίει όμως για άλλη μια φορά και τις καλλιέργειες των ανθρώπων. Τα μαστιχόδεντρα κεντημένα και έτοιμα, λίγο πριν την συλλογή του μαστιχιού, τους ελαιώνες κατάφορτους καρπό, τους αμπελώνες έτοιμους για τον τρύγο, τους μπαξέδες, τα πάντα, όλο το βιος των ανθρώπων. Συμβολικά. Λίγες μέρες προτού η αριστερή κυβέρνηση τους στείλει το μπουγιουρντί του ΕΝΦΙΑ για τα αγροτεμάχια.

Αυτό το κράτος που φτιάξαμε τρώει τις σάρκες του ακόμη και αν έχουν γίνει κάρβουνο.

 

Λογαριασμοί απροσάρμοστου

Σήμερα πήγα στο ταχυδρομείο του χωριού να πληρώσω κάτι ρεύματα και ήταν 117 ευρώ στο σύνολο ο λογαριασμός. Τα είχα κανονίσει από το σπίτι τα λεφτά και τα βαστούσα σαν τους γέροντες τυλιγμένα στη φούχτα μου σε όλο το δρόμο. Όταν ήρθε η ώρα να την ανοίξω τη φούχτα μου μπροστά στον γκισέ, έβγαλα δυο πενηντάρικα και τα έδωσα στον υπάλληλο ένα – ένα μετρώντας κιόλας φωναχτά πενήντα – εκατό, και κατόπιν του έδωσα και το δίευρω που κρατούσα μετρώντας εκατόν είκοσι και περίμενα να μου δώσει ρέστα.

Ο υπάλληλος όμως με ξάφνιασε. Αυτά, μου λέει, μου τα κάνουνε οι γέροι που είναι ξεμωραμένοι, εσύ νέος άνθρωπος είναι δυνατόν να κάνεις τα ίδια;

Τι εννοείς, τον ρωτάω με ειλικρινή απορία.

Γούρλωσε τα μάτια του και κάπως καχύποπτα, σαν να νόμιζε ότι του κάνω πλάκα ή ότι πάω να τον ρίξω, με ρώτησε πόσα λεφτά του έδωσα ξανοίγοντας μπροστά μου τα δυο χαρτονομίσματα που κρατούσε και δείχνοντάς μου με το δάχτυλο το κέρμα που δεν το είχε πιάσει καθόλου από κει που το άφησα. Τα ξαναμέτρησα λοιπόν φωναχτά πενήντα-εκατό, εκατόν είκοσι.

Αυτό είναι είκοσι; μου λέει κάπως αγανακτισμένος και μου δείχνει το δίευρω δίχως να το πιάσει πάλι. Δεν είναι δύο; Με κοίταζε με μια ανησυχία στο βλέμμα, σαν να προσπαθούσε να καταλάβει τι ακριβώς μπορεί να συμβαίνει με μένα.

Εκείνη την ώρα αστράψανε τα μάτια μου. Κατάλαβα και καταντράπηκα αλλά με πιάσανε και τα γέλια ασυγκράτητα ενώ ο υπάλληλος ξαλάφρωσε που επιτέλους συνήλθα και άρχισε να ξαναλέει περί ξεμωράματος και περί γέρων που του κάνουνε τα ίδια ακριβώς και του δίνουνε το δίευρω για είκοσι, κουνούσε το κεφάλι του και με κοιτούσε με βεβιασμένο χαμόγελο στο στόμα διότι μάλλον ακόμη δεν είχε συνέλθει αυτός από την ανησυχία που του προξένησα για την κατάστασή μου.

Για να τον καθησυχάσω ότι δεν έχω χάσει τα μυαλά μου, καθώς έψαχνα την τσάντα να βρω ένα εικοσάρικο, του είπα ότι έχω ξεχάσει τα λεφτά διότι δεν τα χρησιμοποιώ παρά μόνο μια δυο φορές το μήνα και τα έχω ξεσυνηθίσει. Με αυτό όμως που του είπα μάλλον θορυβήθηκε περισσότερο και με κοίταξε με οίκτο. Δηλαδή τι κάνεις, μου λέει, μόνος σου ζεις μέσα σε ένα χωράφι και δεν έχεις επαφή με τον κόσμο;

Έχω ρε παιδί μου αλλά λεφτά δε χρειάζομαι να χρησιμοποιώ πιο πολλές από δυο τρεις μέρες το μήνα, προσπάθησα να του εξηγήσω, γι αυτό και μπερδεύτηκα με το δύο και το είκοσι.

Έκανε ότι κατάλαβε αλλά μάλλον ακόμη κουνάει το κεφάλι του και μάλλον θα το έχει διαδώσει παντού, οπότε σκέφτηκα να το πω κι εγώ εδώ για να μην το μάθετε από τρίτους…

Πάμε παρακάτω;

Τώρα που έχει περάσει ένας χρόνος από τότε που ανέβηκε στα ψηλά κλαριά η μαϊμού και φάνηκε ο κώλος της, μπορούμε νομίζω να συνοψίσουμε για να κατανοήσουμε πού βρισκόμαστε και πώς θα κινηθούμε.

Η επενδυτική αριστερά φαινόταν από το 2012 ότι έχει παραδοθεί στη συστημική της μοίρα. Από τότε που πήγε ο Τσίπρας στην πρώτη του επίσημη εμφάνιση ως επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης και μίλησε στο ελληνοαμερικανικό επιμελητήριο, για τι άλλο; Για την διαβόητη «ανάπτυξη». Όσοι συνέχισαν έκτοτε να τον ακολουθούν, το έκαναν είτε από ματαιοδοξία και δίψα για την κατάκτηση της εξουσίας, είτε από αδυναμία να αντιληφθούν και να κατανοήσουν το ηλίου φαεινότερον, είτε από φόβο να μη χρεωθούν μια διάσπαση της επονομαζόμενης τότε ως αριστεράς, και φυσικά όλοι φέρουν τις ίδιες ευθύνες για την κατοπινή μετάλλαξή της.

Διότι δεν μπορεί ένας αριστερός, πόσω μάλλον όταν θέλει και είναι προ των πυλών να γίνει πρωθυπουργός να μιλάει για «ανάπτυξη», έτσι όπως νοείται αυτή μέσα στον καπιταλισμό. Ούτε δικαιούνται οι συνεργάτες και ακόλουθοί του, οι αυτοπροσδιοριζόμενοι ως αριστεροί και προαλειφόμενοι ως κυβέρνηση να συνεχίζουν να τον υποστηρίζουν και να συμμετέχουν στον πολιτικό του χώρο όταν το ζητούμενό τους είναι επισήμως η “ανάπτυξη”, πόσω μάλλον δεν δικαιούνται, όταν κατόπιν εορτής διαχωρίσουν τη θέση τους, να μιλούν για ευθύνες των πρώην «συντρόφων τους» που τους πρόδωσαν, δίχως να κάνουν ταυτόχρονα σκληρή αυτοκριτική και δίχως να ζητήσουν συγνώμη από το σύνολο των πολιτών, ιδίως των κινηματικών που αγωνίζονται ανιδιοτελώς και με αυτοθυσία σε κάθε γωνιά της Ελλάδας ενάντια στην επέλαση της αναπτυξιακής ερπύστριας.

Η αριστερά λοιπόν, έτσι όπως οριζόταν πριν τον περσινό Ιούλιο, έχει πεθάνει. Αυτοκτόνησε. Κάτι απομεινάρια της που απέμειναν, δυστυχώς συνεχίζουν πολιτικά στο ίδιο μοτίβο με το παρελθόν σαν να μην έγινε τίποτε, ή να μην αντελήφθησαν τίποτε και αποτελούν ήδη μουσειακές φιγούρες και σχηματισμούς, που μαρτυρούν την παλαιά εκείνη εποχή.

Την εποχή κατά την οποίαν η παραδοσιακή-συστημική αριστερά βρισκόταν σε αδιέξοδο διότι δεν μπορούσε να ξεπεράσει τον εαυτό της, ούτε τους όρους του χρηματοοικονομικού συστήματος εντός του οποίου γεννήθηκε, αφού πρέσβευε κι αυτή το δόγμα της «ανάπτυξης», έστω στο όνομα των λαών και όχι των αγορών, υποστήριζε δηλαδή άκομψα  κι αυτή την απομύζηση των φυσικών πόρων μέσω της άκρατης και πάνδημης αύξησης της κατανάλωσης, της παραγωγής ολοένα περισσότερου και δικαιότερα κατανεμημένου συστημικού πλούτου και της κατάργησης της λιτότητας του χρηματοοικονομικού συστήματος, κάτι το οποίο δεν ήταν ούτε είναι δυνατόν να συμβεί, διότι  φυσικά δεν το αντέχει ο πλανήτης.

Επειδή λοιπόν η απομύζηση του οικοσυστήματος, είτε συμβαίνει με τους όρους των καπιταλιστών είτε με τους όρους της συστημικής αριστεράς, είναι το τελικό αποτέλεσμα της καταναλωτικής – “αναπτυξιακής” πολιτικής, είναι πια επιτακτική ανάγκη, μετά και από το σημείο καμπής του περασμένου Ιουλίου να αλλάξουμε πορεία και να ξαναϊδρύσουμε την αριστερά, ως Οικουμενική πια. Να ξεφύγουμε από το ιδεολόγημα της συστημικής «επανάστασης» και να προσηλωθούμε στην διαδικασία της επανάστησης του αξιακού μας συστήματος.  Να συντονιστούμε όλοι οι άνθρωποι των κινημάτων που μάχονται ανά την Ελλάδα για την προστασία των τόπων τους, του φυσικού περιβάλλοντος και του αρχέγονου πλούτου των φυσικών πόρων, οι οποίοι ανήκουν από κοινού σε όλα τα φυσικά πλάσματα και να εκφράσουμε πολιτικά τους αγώνες μας.

Η συστημική αριστερά πέθανε, η οικουμενική αριστερά όμως έχει ήδη γεννηθεί μέσα από το ήθος, την ανιδιοτέλεια και τον ενεργό πολιτικό βίο των ανθρώπων που δρουν συνειδητά ως θεματοφύλακες της ζωής στον πλανήτη.

Δημοσιεύτηκε στο ΤΡΡ στις 14 Ιουλίου 2016

Η παγκοσμιοτοπικότητα στις νουβέλες του Γιάννη Μακριδάκη

Vasiliki Kaisidou

 

Η παγκοσμιοτοπικότητα στις νουβέλες του Γιάννη Μακριδάκη

Από τα τέλη του 20ου αιώνα οι περίπλοκες σχέσεις ανάµεσα στο τοπικό και το παγκόσµιο, στο συγκεκριµένο και το καθολικό έχουν ενταθεί. Φαινόµενα όπως η παγκοσµιοποίηση και η συνακόλουθη αποεθνικοποίηση, απελευθέρωση του κεφαλαίου και οι διεθνείς συναλλαγές αγαθών και υπηρεσιών, φέρνουν δυναµικά στο προσκήνιο τη διαλεκτική ανάµεσα στην οµογενοποίηση και τις τοπικές ιδιαιτερότητες στο πεδίο της οικονοµίας, της πολιτικής αλλά και της κουλτούρας. Στο άρθρο αυτό σχολιάζονται µόνο οι πολιτιστικές διαστάσεις της παγκοσµιοποίησης µε τη βοήθεια του σχετικά πρόσφατου εννοιολογικού εργαλείου, glocalism. Η εξέταση αναπτύσσεται στο γόνιµο έδαφος της λογοτεχνίας, και συγκεκριµένα στο λογοτεχνικό έργο του Γιάννη Μακριδάκη. 

Διαβάστε ολόκληρη την εργασία εδώ

Γνωριμία

Η εβδομάδα γνωριμίας με το σπίτι της λογοτεχνίας στη Βολισσό.

Από 23 μέχρι 30 Ιουλίου

ΕΚΛΕΙΣΕ.

Ισχύει για συγγραφείς, μεταφραστές, εκδότες, βιβλιοπώλες, εργαζόμενους στον χώρο του βιβλίου, αναγνώστες.

Για πληροφορίες σχετικά με τους όρους φιλοξενίας (ανταλλαγή ή ειδική τιμή) οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν με το akridaki@gmail.com

Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Θα ακολουθήσουν και άλλες τέτοιες εβδομάδες από Σεπτέμβριο

Το Book Home, το Tree Home και το  Auntie’s House αποτελούν όλα μαζί το σπίτι της λογοτεχνίας στη Βολισσό. Αναπαλαιωμένες κατοικίες στην κορυφή του λόφου, στην συνοικία Πύργος του χωριού, κάτω ακριβώς από το κάστρο, διαθέτουν βιβλιοθήκη, ησυχία, σύνδεση στο διαδίκτυο και απέραντη θέα σε όλη την δυτική ακτογραμμή του νησιού και στο Αιγαίο πέλαγος

Σας περιμένουν όλο το χρόνο για διακοπές, διάβασμα, για επαφή με την φυσική ζωή και καλλιέργεια και φυσικά για γράψιμο

Βίος και Πολιτεία της Λόλας και του Γιώργου

Γιάννης Μακριδάκης, Η πρώτη φλέβα από τις εκδόσεις της Εστίας

από Βασιλική Καϊσίδου - 

 

Γιάννης Μακριδάκης, Η πρώτη φλέβα από τις εκδόσεις της Εστίας
Νέα Ορλεάνη, Περού, Βραζιλία, Καναδάς, Ρουμανίហλίγα από τα λιμάνια στα οποία προσάραξαν τα πλοία που δούλεψε ο  Γιώργος. Αθήνα, Κρήτη, Πύργος, Ναύπλιο, Παρίσιž κάποιες από τις πόλεις που ταξίδεψε στα νιάτα της η Λόλα. Στην τελευταία νουβέλα του Γιάννη Μακριδάκη—το λογοτεχνικό είδος στο οποίο έχει κατασταλάξει από το 2010—παρακολουθούμε την αμοιβαία κατάθεση ψυχής ενός ναυτικού και μίας πόρνης, οι οποίοι, μολονότι μεταξύ τους άγνωστοι, χάραξαν κατά τη διάρκεια του περιπετειώδους βίου τους μια εν πολλοίς παράλληλη πορεία. Με την Πρώτη φλέβα, ο ‘εναλλακτικός’ συγγραφέας, που με έδρα τη Χίο δραστηριοποιείται πολιτικά, κοινωνικά και καλλιτεχνικά, μας δίνει ένα άρτιο θεματικά και υφολογικά έργο, που διαβάζεται αβίαστα, προβληματίζει και συγκινεί.

‘Ας πούμε, η ζωή είναι σαν ένα μεγάλο τραπέζι που τα ‘χει όλα επάνω.

Αν δεν τα δοκιμάσεις όλα, πεθαίνεις πεινασμένος, όχι χορτάτος.’

Η Λόλα από το 1960 ως το 1990 εργάζεται ως πόρνη στη Ντάπια των Χανίων, ενώ ο Γιώργος την ίδια περίοδο ταξιδεύει ως ναυτικός ανά την υφήλιο. Παρακολουθούμε εναλλάξ δύο ξεχωριστές ιστορίες ζωής, των οποίων τη διασύνδεση διαπιστώνουμε μόλις στο τέλος της νουβέλας. Μυθοπλαστικά, οι δύο ήρωες ‘ενώνονται’ με θρησκευτικούς δεσμούς, καθότι η Λόλα, ‘η πρώτη φλέβα’, βαφτίζει σε μικρή ηλικία τον Γιώργο και άθελά της προδιαγράφει το μέλλον του. Κατά συνέπεια, οι δυο τους φέρουν πολλά κοινά στοιχεία, όπως τη διαρκή κινητικότητά (πραγματική ή νοερή) και ‘κοινωνικότητα’, γνωρίζοντας ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων και συνάπτοντας εφήμερους ερωτικούς δεσμούς με τους περισσότερους από αυτούς. Οι πολλαπλοί αρραβώνες της Λόλας δεν στεριώνουν καθώς ‘τον γάμο δεν τον είχ[ε] σε πολλή υπόληψη’και αντίστοιχα οι σχέσεις του Γιώργου με τις πόρνες των λιμανιών έχουν ως ημερομηνία λήξης την αναχώρηση του εκάστοτε καραβιού. Άλλωστε, στόχος του είναι να κάνει ‘μια ζωή τουριστική’ συλλέγοντας (σεξουαλικές κυρίως) εμπειρίες. Η Λόλα υιοθετεί μια συναφή βιοθεωρία, μετακινούμενη από πόλη σε πόλη, αποζητώντας την αλλαγή και την αίσθηση νομαδικής ελευθερίας. Ταυτόχρονα, δεν επιτρέπει το επάγγελμά της να απομυζήσει τις δημιουργικές τις δυνάμεις αλλά επιβεβαιώνει πως τα ομορφότερα ταξίδια γίνονται από ανοιχτά παράθυρα, εξομολογούμενη πως ‘εγώ ταξίδευα στην Αφρική, ταξίδευα στην Αυστραλία […] το σώμα μου ήταν εκεί αλλά το μυαλό και η ψυχή μου ήταν αλλού. […] Σε άλλα μέρη ταξίδευα, όχι σε ανθρώπους. Ναι ναι τους έλεγα και μέτραγα από μέσα μου αστέρια και φεγγάρια’.

 

Ένας ακόμη κοινός παρονομαστής των δύο χαρακτήρων είναι η διεκδίκηση της αυτονομίας και ο φόβος της δέσμευσης, ο οποίος τροχοπεδεί κάθε συναισθηματική επένδυση. ‘Ήμουνα κυρία του εαυτού μου’δηλώνει η Λόλα η οποία δεν ανέχεται κανενός είδους καταπίεση, οικογενειακή, συναισθηματική ή επαγγελματική, αλλά ούτε και την παραμικρή εξάρτηση (π.χ. στον καφέ ή το τσιγάρο), και αντιδρά βίαια όταν απειλείται η ανεξαρτησία της. Αντίστοιχα, ο Γιώργος, όσο εργάζεται, έχει μόνο περιστασιακές σχέσεις με πόρνες, η στενότερη επαφή με τις οποίες του προκαλεί αισθήματα δυσφορίας—‘ένιωθα ότι πνιγόμουνα ότι χάνω τη ζωή μου μαζί της’. Ο γάμος του αποδεικνύεται επίσης με ημερομηνία λήξης. Έτσι, τα γηρατειά βρίσκουν τους δύο ήρωες απομονωμένους, έχοντας αποσυρθεί σε ένα απροσδιόριστο, επαρχιακό περιβάλλον. Η σταθερή στη έργο του Μακριδάκη θεματική της μοναχικότητας (βλ. Στη δεξιά τσέπη του ράσου, Λαγού μαλλί, Του θεού το μάτι) επανέρχεται στη Πρώτη φλέβα, αν και βιώνεται διαφορετικά από τον κάθε χαρακτήρα. Η μεν Λόλα πρεσβεύει τη μοναξιά ως στάση ζωήςž ‘όχι δεν με πειράζει καθόλου που είμαι μόνη μου εδώ, εγώ το επέλεξα’ υποστηρίζει με πάθος και ‘δε νοσταλγ[εί] τίποτα’ στη δύση της ζωής της. Ο δε Γιώργος, μολονότι έχει επίσης πλούσια βιώματα και δεν μετανιώνει για τις επιλογές του παρελθόντος, αντιμετωπίζει τη μοναξιά με κάποια μελαγχολία ως αναγκαίο συμβιβασμό. ‘Ύστερα από τόσες γυναίκες κατάληξα εδώ άρρωστος, μόνος κι έρημος. Τι να πεις. Όλα κείνα φέραν τούτα’, θα παραδεχτεί με πικρία στο τέλος της νουβέλας.

Καθώς στοχάζονται πάνω στη ζωή τους και εξιστορούν τα πάθη, τα λάθη, και τα κατορθώματά τους, η Λόλα και ο Γιώργος εκφράζουν διαφορετικές αντιλήψεις για το επάγγελμα της πόρνης. Ενώ και οι δύο το φυσικοποιούν, η Λόλα  δεν κατατάσσει τον εαυτό της στους ‘κανονικούς’ ανθρώπους’ αλλά υιοθετεί μια διπλή ζωή εντός και εκτός εργασίας και αφήνει να διαφανεί το τραυματικό οικογενειακό της παρελθόν Ασκεί το επάγγελμά της από επιλογή με αξιοπρέπεια και κάποια τρυφερότητα, προκρίνοντας τη δυνατότητα που της δίνει να είναι αυτεξούσια. Από την άλλη, ο Γιώργος, ως ναυτικός που, όπως δηλώνει, ωρίμασε και ανδρώθηκε μες στα μπουρδέλα, το σήμα κατατεθέν του κάθε λιμανιού, αποδέχεται την κανονικότητα της εκπόρνευσης, διατηρώντας, ωστόσο, μια στάση σεβασμού ‘δεν μ’ άρεσε να πληρώνω τις γυναίκες, χάλαγα λεφτά… αλλά όχι να τις πληρώνω’. Παράλληλα με τις μικρο-ιστορίες των χαρακτήρων ο Μακριδάκης σκιαγραφεί με γλαφυρό τρόπο το πνεύμα ενός κόσμου οριστικά χαμένου: τις κακουχίες της ζωής στα βαπόρια, τον παλμό της κοινότητας των απανταχού Ελλήνων ναυτικών, τον κοινωνικό συντηρητισμό και πολιτικό αυταρχισμό επί δικτατορίας, και σε ένα μικρότερο βαθμό τις έμφυλες σχέσεις και διακρίσεις.

Για άλλη μια φορά ο Μακριδάκης σχεδιάζει και αναπτύσσει επιμελώς ζωντανούς χαρακτήρες. Ο λόγος του ταυτίζεται με τη φυσική, ρέουσα γλώσσα των άσημων ανθρώπων της επαρχίας και ενσωματώνει λέξεις από την επαγγελματική αργκό των χαρακτήρων, μαζί με τη χαλαρή (και συχνά επαναληπτική) δομή της προφορικής αφήγησης. Όπως και σε άλλα βιβλία του Μακριδάκη, η αφήγηση χρωματίζεται ή/και διαμορφώνεται από μαρτυρίες ανθρώπων της περιφέρειας. Αυτό αιτιολογεί και τη δομή της νουβέλας, δηλαδή τους παράλληλους μονολόγους/εξομολογήσεις των χαρακτήρων σε έναν ανώνυμο ακροατή/ερευνητή. Η συγγραφική αυτή τεχνική—που μας θυμίζει της αναπαράστασης της πράξης του αφηγείσθαι στη συλλογή διηγημάτων Γκιακ του Δημοςθένη Παπαμάρκου—αναμειγνύει το ντοκουμέντο με τη μυθοπλασία και ενεργοποιεί την προσοχή του αναγνώστη, ο οποίος ως δέκτης μιας δήθεν ‘ανεπεξέργαστης’ πρωτοπρόσωπης αφήγησης προσηλώνεται στη σταδιακή μνημονική ανασυγκρότηση του παρελθόντος.

 ‘Τίποτα δε μου λείπει, ούτε και με στενοχωρεί.

 Τα χρόνια που φύγανε, περάσανε

 Η ζωή συνεχίζει δεν μένει στάσιμη.’

Εν τέλει, οι αναστοχαστικοί μονόλογοι της Λόλας και του Γιώργου τέμνονται στην θετική αποτίμηση του πολυτάραχου παρελθόντος και τη διατήρηση της αξιοπρέπειάς ως στάση ζωής απέναντι στις κοινωνικά επιλήψιμες πράξεις τους. Από τη βοή των λιμανιών μέχρι τα ‘σπίτια’ εργασίας της Ντάπιας, οι ήρωες ζουν με πάθος (σ)το παρόν, θέτοντας σε προτεραιότητα την αυτονομία τους. Τις συνέπειες αυτών των επιλογών—ως αίσθημα της πληρότητας για τη Λόλα και αναπόφευκτος συμβιβασμός για το Γιώργο—καλούνται να αντιμετωπίσουν στον μοναχικό επίλογο του βίου τους.

Πληροφορίες Βιβλίου: Γιάννης Μακριδάκης, Η πρώτη φλέβα
  • Τίτλος: Η πρώτη φλέβα
  • Συγγραφέας: Γιάννης Μακριδάκης
  • Εκδόσεις:  Βιβλιοπωλείον της Εστίας
  • ISBN: 978-960-051-665-4
  • Σελίδες: 132

Πηγή

Συναπάντημα στη θάλασσα

Σήμερα είδα στη θάλασσα τον μαστρο τάδε. Είναι κρύα, τον ρώτησα. Ε, το ‘χει λιγάκι, μου απάντησε. Εδώ και μέρες, από τότε που άρχισε το μελτέμι, η θάλασσα πάγωσε απότομα. Ο άνεμος σπρώχνει το ζεστό επιφανειακό νερό προς το πέλαγος και βγαίνουν στον αφρό τα υπόγεια ύδατα που έρχονται από το βουνό και είναι σαν να κάνεις βουτιά σε ποτάμι. Τόσο κρυστάλλινη.

Πήγα να βουτήξω και με σταμάτησε. Οι συχωριανοί μου, μου λέει, σε μερικά θέματα είναι βλάκες. Τώρα πάλι είσαι πρώτο όνομα στο καφενείο και παντού. Επειδή λένε δεν αφήνεις να μπαζώσουνε τον ποταμό και να κάνουνε τον δρόμο. Είναι όμως βλάκες, εγώ τους τα λέω και μου λένε, του Μακριδάκη μοιάζεις κι εσύ, ίδια σκατά με αυτόνε είσαι.

Συνέχισε μετά από ένα αμυδρό γελάκι

Το 1954 πήγανε οι χωριανοί και καθαρίσανε τον ποταμό, κόψανε τις πλατάνες και κάνανε όλοι καμίνια, τον ανοίξανε από πάνω από την Παναγιά μέχρι κάτω. Το αποτέλεσμα ήτανε τον άλλο χειμώνα να γίνει το φύρμα.

Το φύρμα είναι μια ομηρική λέξη που επιζεί ολοζώντανη στο χωριό. Είναι η πλημμύρα και η καταστροφή του τόπου από φερτές ύλες που κατεβάζει ο χείμαρρος. Είναι εντυπωσιακό το ότι τη λέξη αυτή την ξέρουν και την χρησιμοποιούν αυθόρμητα όλοι στο χωριό, ενώ δεν ακούγεται πουθενά αλλού στο νησί. Ίσως επειδή εδώ είναι ο μεγαλύτερος χείμαρρος του νησιού, αν και στην πόλη υπήρχαν πάντοτε ορμητικοί χείμαρροι, που δημιούργησαν κατά καιρούς και “φύρμα”, όπως ο Καλοπλύτης, ο Καντήλας και ο Παρθένης, οι οποίοι πλέον και οι τρεις είναι εγκιβωτισμένοι από αυθαίρετες ενέργειες δημοτικών αρχών.

Ο μαστρο τάδε συνέχισε και μου είπε ότι ο παππούς του όταν ο ίδιος ήταν μικρός τού έλεγε να πάρει μερικά ξερόκλαδα και να τα τοποθετήσει στα σύνορα του χωραφιού με τον ποταμό για να εμποδίσει το νερό να ανέβει απάνω. Έτσι τον απαντούσανε οι παλιοί τον ποταμό, μου είπε, και δεν τους δημιούργησε ποτέ το παραμικρό πρόβλημα. Από τότε που φέρανε τις μπουλντόζες, ορίστε τα χάλια μας, και μου έδειξε κατά τη μεριά που μπήκε η φωτιά και έγινε το μπάζωμα.

Βούτηξα στη θάλασσα να δροσιστώ.